Onze reporter leest Oorlog en Vrede (aka Koffie en Slaapgebrek)

Oorlog en Vrede

Maxime

War & Peace: Trailer - BBC One

De boekhandelaar kijkt me lichtjes fronsend aan. “Zeker dat je dit wilt?” Nee. Ja. Ik weet het niet. Ik doe dit ook niet alle dagen. Ik haal diep adem en zeg: “Kom maar op, amigo.” Vanaf hier is er geen weg terug. 

Hij telt mijn geld na, knikt goedkeurend en geeft mij het boek. “Veel plezier ermee.” Na eventjes indringend in mijn ogen te hebben gekeken, voegt hij er fluisterend “En veel sterkte!” aan toe. Ik glimlach ongemakkelijk en maak dat ik weg ben.

Op mijn leeftijd hebben de meesten als symbool van hun volwassenheid een rijbewijs. Ik vertrouw nog steeds op de kracht van mijn benen en heb een excellent stalen ros op stal staan. Sommigen beginnen plots een serieuze relatie. Ik ben uiteindelijk overstag gegaan voor Tinder, wat ook niet het beste idee was om mijn geloof in de mensheid te herstellen. 

Om mijn eigen volwassenheid te markeren, wil ik het Boek der Boeken lezen: Oorlog en Vrede van Leo Tolstoj.

In een niet zo ver verleden was ik zelf student Russisch. Ofwel flirtte mijn onderbewustzijn met sadomasochisme ofwel was ik toen uitgekeken op dit ondermaanse. Kort gezegd, ik heb al betere ideeën gehad. Al kan ik wel nog steeds vloeiend “Goeiedag, kameraad! Ik ben een vriend!” zeggen. Je weet maar nooit wanneer de tanks van het Rode Leger plots voor de deur staan. 

Op mijn kamer zet ik een grote kan koffie en sla de eerste bladzijde om. Meteen valt mijn oog op de naam Andrej Nikolajevitsj Bolkonski. Hey Macarena!

In een vlaag van melancholie word ik teruggeworpen naar de tijd waarin ik om half drie in de ochtend zat te vloeken boven de uitzonderingen van de werkwoorden. Ik word oud nu ik kan lachen met de meest miserabele momenten van mijn studentenbestaan.

Ik had hoofdpijn verwacht, zenuwinzinkingen en had al met mezelf gewed dat ik het niet langer dan vijftig pagina's zou volhouden voor het voorgoed te verbannen naar de zolder. Maar het was een avontuur, drie weken waard.

Het plot laat zich samenvatten als een historische versie van Thuis of Familie met ietsje meer geloofwaardige plotwendingen en beter uitgewerkte personages.

Andrej Bolkonski is een prins die het huiselijke leven niet meer kan verdragen en zich aansluit bij het leger in de oorlog tegen Napoleon. Zijn zwangere echtgenote Lise laat hij achter bij zijn zus en vader. In het Rusland van Tolstoj lijkt er trouwens alleen maar ruimte te zijn voor adellijke figuren. Hoe die Russische Revolutie ooit tot stand is kunnen komen in een land zonder boeren of arbeiders, Lenin mag het weten. Maar wie ben ik? 

Marja, de jongere zus van Andrej, heeft er zich bij neergelegd dat ze haar dagen slijt als oude vrijster en bidt haar vingers stuk voor de veiligheid van haar broer.

Zijn beste vriend, Pierre Bezoechov, wordt onverwachts erfgenaam van een groot fortuin en weet er zich geen raad mee. Hij trouwt met gold digger Hélène en probeert met oprechte bedoelingen ieders leven te verbeteren. Ware het niet dat ik de vrouwenliefde verkoos, ik had mijn hart al zes keer verpand aan deze duts der dutsen.

Nikolaj Rostov is een jonge officier die hartstochtelijk verliefd is op zijn nicht Sonja. Ik weet ook niet wat er in dat drinkwater zit. Maar wie ben ik?

Natasja, zijn jongere zus, is een opgewekte spring-in-’t-veld, een Tinkerbell op speed. “Stop toch eens met zo naïef gelukkig te zijn, dwaze kalle”, grom ik op een bepaald moment.

De mannen aan het front knokken er duchtig op los in minutieus beschreven veldslagen. Voor de meer Sissi-minded lieden wordt er gedanst op glamoureuze bals, waar er gekoppeld wordt dat het geen naam heeft. Hoewel ik door mijn cynische inborst wantrouwig sta tegenover liefde-op-het-eerste-gezicht-taferelen, voel ik mee met de dans van Andrej en Natasja. Kon ik maar eens diep in de ogen kijken van een schone deerne terwijl we de wals dansen. Dan herinner ik me mijn aangeboren talent om buiten de maat te dansen en berg mijn droom op. 

Ik raak buiten mijn zinnen wanneer Natasja haar verloving met Andrej verbreekt om er met dat waardeloze stuk vreten van een Anatole vandoor te gaan. “Het zal toch niet waar zijn, dwaze kalle!” roep ik ontzet uit. 

Onmogelijke liefdes, breek mij de bek niet open. Ik leef innig mee met Pierre. Hij heeft het niet onder de markt met dat serpent van een echtgenote en de lieftallige Natasja vlak onder zijn ogen.

Tolstoj’s bespiegelingen tussendoor over oorlog, toeval, het lot en de vrije wil zijn een harde dobber. Maar niet zo hard als die ene alinea waarin Pierre plots Pjotr wordt en twee zinnen later Petroesjka. Ik vecht tegen de aandrang om mijn rode balpen te nemen en er “ Leo-lief, hier gaan de mensen niet kunnen volgen” bij te schrijven.

Boek der boeken

Raad ik het aan? Awel, ja! De meest recente vertaling heeft een overzicht van alle personages en dan raak je er wel aan uit. Maak er tijd voor en haal veel koffie in huis. 

Uiteindelijk is dit het Boek der Boeken: Liefde, vriendschap, innerlijke strijd, dood, rouw, vreugde en zelfopoffering. En het staat zo mooi op de boekenplank voor bezoekers die dan vol ontzag vragen of je "dat echt al gelezen hebt?” Knik dan maar trots, met wallen onder je ogen.

 

PS: je kan ook gewoon de nieuwe BBC-serie War and Peace bingewatchen.