“Voorlezers moeten zich thuis voelen in de studio”

“Voorlezers moeten zich thuis voelen in de studio”

Ellen

Wat maakt een luisterboek geslaagd?

Kees Schafrat: “Het verhaal, de stem, de regie, alles moet bij elkaar passen. Ik heb 150 producties gemaakt met heel veel goede stemmen. Bij sommige voorlezers begin je na dagen inspreekwerk achterover te leunen. Bij andere blijf je aandachtig. Wat dat betreft vind ik Jan Meng een buitenbeentje. Sneu dat hij de Esta Luisterboek Award niet wint.”

Hoe bereid je je voor op de opnames?

Kees: “Ik lees altijd de samenvatting van het boek. Dan ontdek ik de personages, wie welke rol speelt. Voor het eerste uurtje lees ik vooruit, want dat bepaalt mijn aanpak bij minder ervaren voorlezers, de planning per dag. Ik zorg er ook voor dat mensen zich thuis voelen in de studio. Iedereen heeft zijn eigen voorkeur. Jan Meng drinkt liefst cola om de stem te smeren, een ander liever thee met honing.”

Moet je vaak ingrijpen tijdens het voorlezen?

Kees: “Af en toe is het heel hard werken. Soms weet een voorlezer niet meer welk stemmetje hij voor welk personage moet gebruiken, soms maakt iemand een taalfoutje. Zo nu en dan kent een verteller zijn tekst niet of begrijpt hij niet wat hij leest. Er zijn altijd deleted scenes. Voor mij is een goed luisterboek altijd gelinkt aan een prettige samenwerking, een zakelijke transactie raakt mij niet. Hoe vaker je samenwerkt, hoe vrijer je je ook voelt om te zeggen: ik vond het fantastisch. Of, ik vond het helemaal kut. We gaan het nog een keer doen.”

Voorkeurvoorlezer

Hoe voel je aan wat de voorlezer nodig heeft?

Kees: “Als je goed luistert naar de stem en de toonhoogte, merk je wanneer iemand moe wordt. De voorlezer zit soms dagenlang in de studio, in een donkere, gesloten ruimte. Je moet hem het gevoel geven dat er iemand aan de andere kant zit te luisteren, op het juiste moment een complimentje geven of feedback.”

Met welke voorlezers werk je het liefst samen?

Kees: “Hans Croiset, Cees van Ede en natuurlijk Jan Meng. Hans Croiset is genomineerd met Lentebeken van Toergenjev. Hij heeft het eerste deel van de cyclus van Proust voorgelezen. Niemand in heel Nederland kan zich zo inleven in Prousts zinnen. Cees van Ede is dan weer goed in poëzie, in het verstilde. Maar als het echt spannend wordt, dan moet je bij Jan Meng zijn. Hij kan je meesleuren. Iedereen groeit op vakantie op met zijn Roald Dahl-luisterboeken.”

Borrelende maag

Wat maakt Jan Meng voor jou zo bijzonder?

Kees: “De levendigheid en de veelzijdigheid. Hij leest Seneca en Tacitus alsof hij het zelf beleeft. Bij de boeken van Geronimo Stilton gaat hij als een muis op zijn knieën zonder het echt klein te maken. Non-fictie van Geert Mak kan hij heel mooi brengen (melodieus zelfs). Hij maakt weinig aantekeningen, maar kan erg snel scannen en vooruitlezen. Hij is per definitie de beste voorlezer die we in Nederland hebben. Jammer dat hij nog maar weinig opdrachten krijgt. Maar heb je in Nederland eenmaal een prijs gewonnen of succes met een boek (in dit geval Harry Potter), dan gebeurt er niets meer. Dan denken ze dat je het te druk hebt. Dan gaat de telefoon niet meer. Hij zou nog veel meer kunnen voorlezen. Met de uitgeverij die ik heb, Uitgeverij Meesterwerk, hoop ik hem nog wat werken van Simenon en klassieke auteurs te laten vertolken.”

Wat is het grappigste geluidsprobleem dat je ooit in de studio hebt meegemaakt?

Kees: “Renate Dorrestein heeft een enorme, borrelende maag. Die rommelt de hele dag door. Dagen voor de opnames zit ze in de stress en weet ze niet wat ze wel of niet mag eten. Ik heb al overal gegoogled, maar we komen er gewoon niet uit.”