Barbaars beestige kunst

Opinie: (Niet meer zo) levende dieren in de kunst

Eline

Expo The Beauty of the Beast verzamelt nog tot 15 oktober de grootmeesters van de dierenkunst in Kasteel d’Ursel. Op de expo is er niet alleen plaats voor onschuldige klassieke taferelen, maar ook voor Koen Vanmechelens big LUCY. En voor de hotdogs van LUCY’s knorrige vriendjes. Kunst en eten, topcombinatie. Smullen maar! Of niet?

LUCY is deel van een project dat inzet op duurzaamheid in de varkenshouderij en de consument meer openheid garandeert. Dierenvriend Koen wil ons dus laten zien waar onze dagelijkse kotelet of varkensworst vandaan komt. 

Koen Vanmechelens LUCY

Nobel, maar kon hij dan niet beter een workshop "van de veestapel geredde varkens knuffelen" organiseren? De artistieke waarde is ongeveer dezelfde en het publiek zou er tenminste nog enig plezier aan beleven. LUCY, een varken en dus van nature gevoelig voor stress, heeft er wellicht iets minder aan, maar ik dacht dat het al duidelijk was dat de kunstenaar daar niet zo nodig mee inzit.

Holle boodschap verpakt in knorrig varken

Akkoord, artiesten hoeven geen makke lammetjes te zijn. Het is oké dat kunst af en toe schuurt, het maatschappelijke debat oppookt, misschien zelfs choqueert. Maar hoe hol is kunst die niet meer doet dan dat? 

Zoals wel vaker het geval in de hedendaagse kunst, is de esthetiek ver te zoeken en blijft alleen de boodschap over. Zij het dan dat die boodschap ditmaal verbonden is aan het lot van een knorrig varken, verheven tot kunst. De campagnes van pakweg GAIA zijn stukken origineler. Misschien moeten we het activisme dus maar overlaten aan wie daar goed in is.

Verontwaardigende vissoep

Wie dacht dat LUCY al genoeg balanceerde op de grenzen van de ethiek, is eraan voor de moeite. Wat dacht je bijvoorbeeld van de goudvissen die de Chileense kunstenaar Marco Evaristti liet rondzwemmen in een verzameling Moulinex-blenders? Aan jou om ze al dan niet met een druk op de knop tot vissoep te reduceren. 

Marco Evaristti's Helena

Wat zogenaamd primeert in de perverse constructie, is het sociale experiment. Terwijl de kunstenaar naar eigen zeggen onderzoek doet naar het superioriteitsgevoel van de mens, heeft hij zijn eigen machtswellust allang tentoongespreid door de toeschouwer alleen nog maar de mogelijkheid te bieden over een dierenleven te beslissen.

Van kat tot handtas

De boodschap kan nog explicieter. Gruwel aan de kaak stellen met nog meer gruwel vond de Nederlandse kunstenares TINKEBELL een schitterend idee. Ze wurgde eigenhandig haar kat Pinkeltje en maakte er een handtas van. Dat allemaal om het publiek te confronteren met zijn hypocrisie ten aanzien van het lot van dieren, want “we kopen toch ook handtassen van koeienleer”.

TINKEBELL's My dearest cat Pinkeltje

Dierenleed aan de kaak stellen door eraan bij te dragen, lijkt wel vaker de rode draad in de wereld van de dierenkunst. Dat, beste maatschappelijk geëngageerde kunstenaars, is niet alleen smakeloos en ongepast, het is ook immoreel en beestachtig. En laat de moraal nu net het vlak zijn waarop de mens zich gerust wel boven het dier mag verheffen.

De combinatie van levende dieren en kunst slaat dus als een tang op een varken. Al zijn dat misschien gevaarlijke woorden. Ze mochten de creatieve kunstenaar maar eens op ideeën brengen om die tang en dat varken te combineren tot een hoogst artistieke en maatschappelijk relevante installatie.