Blauwe vrouwen

Het lichaam anders bekeken

Marie Van Oost

De Franse kunstenaar Yves Klein werd wereldbekend met 'zijn kleur', een fel ultramarijn blauw dat zijn naam kreeg: International Klein Blue. Klein had ook via andere wegen een invloed op de moderne kunstwereld want ook het vrouwelijk lichaam is een constante in zijn werk. Enkele blauwe vrouwen in de hedendaagse kunst.

Blue Nudes is een serie die de Franse beeldend kunstenaar Henri Matisse afwerkte in 1952, twee jaar voor zijn dood. Het is een verzameling zogenaamde cut-outs, het zijn vrouwelijke figuren die hij samenstelde door verschillende afzonderlijk geknipte lichaamsdelen samen te puzzelen. Hoewel papier slechts tweedimensionaal is, kun je de prenten ook als sculpturen bekijken. Het knip-verschuif-en-plakwerk maakt het geheel tastbaar, terwijl de overlappende deeltjes volume en reliëf creëren.

 

Het werk van Matisse wordt gezien als een belangrijke invloed op het kleurgebruik in de twintigste eeuw en hij was een pionier van het Fauvisme, een expressionistische kunststroming die felle, nauwelijks gemengde kleuren verkiest boven realisme. Nog zo'n kleurenmaniak is de Fransman Yves Klein, die een zelfuitgevonden kleur op zijn naam heeft staan, het International Klein Blue. Hij staat ook bekend als monochromist: een kunstenaar die maar één kleur gebruikt. Je kunt al raden welke.  

Een van Kleins meest besproken werken, is ongetwijfeld zijn serie Anthropometries uit 1960, een studie naar het menselijk lichaam waarvoor hij vrouwen als levende penselen gebruikte. Zo moest hij zelf zijn handen letterlijk niet vuilmaken en werd het haast een performance, aangezien hij zijn modellen of 'penselen' regisseerde. Een orkest begeleidde het hele gebeuren met The Monotone Symphony, één enkele noot die twintig minuten aanhield, gevolgd door twintig minuten stilte. 

De invloed die deze twee pioniers op het kleur- en vormgebruik van de hedendaagse kunst hebben gehad, is vandaag nog duidelijk merkbaar. Kijk maar naar de vazen van de Canadese beeldhouwster Rachel Saunders. De kleur en de vorm doen sterk denken aan de abstracte blauwe vrouwen van Matisse en Klein. 

En ook Lilian Martinez, het brein achter kunstmerk BFGF, vond inspiratie bij de Franse kleurfanaten, en ook haar afbeelding van het vrouwelijk lichaam is een welkome afwisseling voor het oog. 

De Zweedse schilderes Jenny Lundgren maakte ook een studie van het menselijk lichaam waarbij ze zich liet leiden door de kleur blauw. In Weightless laat ze via blauwe inkt haar onderwerpen zweven tussen drijven of vallen.