Internationale Vrouwendag: Deze vijf Belgische vrouwen had je al lang moeten kennen

We zetten vijf pioniers dringend in de verf.

Arno

Vandaag wordt wereldwijd op straat gekomen om een duidelijk signaal te geven. Vrouwen zijn onmisbaar en hebben al veel meer betekend voor de wereld dan je beseft. Daarom presenteren we vandaag vijf fundamentele vrouwen die pilaren zijn van de Belgische cultuursector.

Liliane Vertessen

Een paar soft-erotische poses, een camera en veel neonlampen. Meer had Liliane Vertessen niet nodig om zichzelf te katapulteren tot een fenomeen binnen de (zelf)fotografie.

Ze is een van de - al dan niet dé - eerste Belgische kunstenaars die haar eigen lichaam als artistiek beeld gebruikte. Met uitdagende foto’s waarin ze rollen speelt van onder andere een prostituee, een dame of een onschuldig meisje. 

Hierdoor begon haar carrière met een stevige portie controverse wanneer de burgemeester van Turnhout haar werk ongeschikt voor de jeugd verklaarde. Haar tentoonstelling werd verplaatst naar een ruimte in het cultureel centrum die de bezoekers konden mijden. Onbedoeld heeft de burgemeester haar op deze manier bekend en populair gemaakt bij een breder publiek. 

Anno 2019 wordt van Liliane Vertessen gesproken als een van dé pioniers van de body art. 

Dominique Goblet

Dominique Goblet is de tweede vrouw, en de eerste Belgische vrouw, die een muurschildering mocht maken in Brussel. Enkel voorafgegaan door de Schotse Lucy McKenzie. De Brusselse staat voornamelijk bekend als pionier binnen de graphic novel-wereld maar is een allround visuele artiest die internationale faam geniet. Met vertalingen van haar werk in het Nederlands, Engels, Duits en Noors.

Goblet debuteerde in 1997 met Portraits Crachés, een bundeling van haar eerdere werk in het tijdschrift Frigorvue. Typerend zijn de autobiografische en experimentele kanten van haar werk waarmee ze zichzelf elke keer weer heruitvindt. Dit experimentele wordt niet altijd door iedereen geapprecieerd. Zo werd in 2015 een samenwerking tussen haar en de Duitse Kai Pfeiffer in Sint-Petersburg gecensureerd en later ontmanteld.

Maria Rosseels

Maria Rosseels

Het heeft tot 1984 geduurd voor een vrouw de driejaarlijkse Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap won, maar uiteindelijk viel de eer op Maria Rosseels. Na een korte periode gewerkt te hebben in onderwijs, begon Rosseels in 1947 haar carrière als journalist bij De Standaard. 30 jaar lang zou ze verantwoordelijk zijn voor de filmrubriek en de vrouwenrubriek. In dat jaar publiceerde ze ook haar eerste boek Sterren in de poolnacht

In 1961 bracht ze haar bekendste boek uit, De dood van een non, waarin ze de zoektocht van een mens naar god beschrijft. Rosseels haalt in haar verhalen vaak de problematieken van de christenen in de moderne wereld aan. Samen met de emancipatie van de vrouw is dat het thema dat in haar werk altijd aanwezig was.

Begin jaren '80 ontving ze een eredoctoraat aan de KU Leuven en tegen het einde van dat decennium werd ze verheven tot de persoonlijke adelstand.  

Carmen Dionyse

Carmen Dionyse is binnen België een van de pioniers van de keramische sculpturen. Wanneer ze besluit om tijdens haar huwelijk opnieuw te studeren, ontdekt ze haar passie voor keramiek. In 1958 behaalt ze de Grote Prijs van de wereldexpo waarmee haar carrière losbarst. 

Na haar eerste prijs werd ze opgenomen in de rangen van de hoog aangeschreven International Academy of Ceramics. Samen met haar man, tekenaar Fons De Vogelaere, nam ze deel aan veel internationale tentoonstellingen waar ze geregeld in de prijzen viel.

In haar werk laat ze zich vooral inspireren door mythologische en bijbelse thema’s die ze combineert met Oosterse invloeden waarmee ze een unieke stijl creëert die ze helemaal eigen heeft gemaakt.

Edith Kiel 

Eigenlijk spelen we nu een beetje vals omdat deze regisseur/scenarist de Duitse nationaliteit had. Maar in dit geval maken wij met veel plezier een uitzondering. Kiel staat samen met haar echtgenoot Jan Vanderheyden gekend als de pionier van de volkskluchten, waarin herkenbare situaties in het belachelijke gezet werden. 

Haar eerste doorbraak was in 1934 met haar scenario voor de eerste Vlaamse klankfilm De Witte, naar het gelijknamige boek van Ernest Claes. De regie van de film was officieel onder de naam van haar man en producent Jan Vanderheyden maar achteraf werd bekend dat Kiel verantwoordelijk was voor de volledige regie van de film. Niet alleen De Witte maar al hun films werden gepubliceerd onder de naam van Vanderheyden. Het koppel deed dat uit angst voor de reputatie van de films wanneer men zou ontdekken dat die door een vrouw waren geregisseerd.

Dat veranderde na Wereldoorlog II toen haar man veroordeeld werd van collaboratie, waardoor zij volledige verantwoordelijkheid kreeg voor de producties. De reputatie van haar man slaat over op haar films die veel kritiek kregen in de pers. Desondanks werden ze enorm populair bij het publiek en kon het koppel hun studio onderhouden.