Sybren Vanoverberghe [BILL Award 2018]

De skateboarder-turned-fotograaf wist alvast Stieglitz 19 in Antwerpen te overtuigen.

Pieter

Sybren Vanoverberghe (22) - momenteel nog student aan het KASK, maar dat zou je aan de hand van zijn portfolio niet zeggen. Met 2 boeken, een kunstenaarsplatform en een hoop tentoonstellingen in zijn naam, wist de skateboarder-turned-fotograaf alvast Stieglitz 19 in Antwerpen te overtuigen. Of hij nog tijd heeft voor school? “Dat valt nog wel mee hoor.”
In dit gesprek graaf je samen met hem in de geschiedenis, op zoek naar de mythen en herinneringen in menselijke ruïnes.

Waarom fotografie?

Sybren Vanoverberghe (22): 'Ik ben daarmee begonnen doordat ik in de skateboard scène zat. Ik heb toen eventjes een skateboardmagazine gehad met een vriend. Dan ben ik naar het KASK gegaan. Daar was ik met andere dingen bezig dan enkel skateboarden. Zo is dat een beetje begonnen.'

“Ik vond het interessant om te zien hoe mensen terug graven in de geschiedenis.”

Je werken zijn thematisch vaak zwaar. Het gaat over apocalypsen, ruïnes en mythologie… Waar komt die materie vandaan?

'Toen ik een kind was, had ik altijd al wel een fascinatie voor archeologen en archeologie. Ik vond het interessant om te zien hoe mensen terug graven in de geschiedenis. In de zomer van 2017 ben ik naar Montenegro geweest en daar heb ik veel beelden gemaakt. Toen ik dat thuis allemaal nog eens bekeek, zaten er een paar foto’s bij van ruïnes en geschiedkundige plaatsen. Zo werd die fascinatie opnieuw aangewakkerd. Ik ben dan dingen gaan opzoeken en gaan spelen met associaties tussen verschillende mythen, verhalen en locaties. Daar linken tussen gaan leggen. Ik vind het interessant hoe je zo met verschillende iconen kan omspringen om een nieuwe visie op de wereld te vormen.'

Je hebt al twee boeken uit. ;Pírate! en 2099, wat is de essentie van die boeken?

'Het eerste boek ;Pírate! heb ik zelfstandig uitgegeven via een goede samenwerking met Topo Copy in Gent. Dat was een toffe introductie tot de boekenwereld. Alles is gefotografeerd in Casa De Campo, dat is een park in Madrid dat vlak naast het centrum ligt. Het werd een soort van vluchtoord voor mensen uit de stad die ervoor kozen om in dat park te leven. De restanten van menselijke aanwezigheid op die plaats vond ik heel interessant. Zo heb ik de link gelegd naar het tweede boek waar ik meer rond artefacten werk. Daardoor ga je nog dieper in de tijd van een bepaalde plaats, tot de ruïnes en dergelijke. Ik heb samengewerkt met Jurgen Maelfeyt van Art Paper Editions voor dat boek. Dat was een heel fijne samenwerking, dus normaal zullen er in de toekomst nog volgende boeken komen. Ik zou van 2099 graag een reeks maken.'

“Ik vind het belangrijk dat ik bij elke locatie of object dat ik fotografeer, nadenk over de visuele vorm en de fotografische elementen van het beeld.”

Hoe begin je aan die boeken?

'Het is vaak zo dat als ik op een bepaalde plaats ben, dat ik daar foto’s neem. Voor 2099 was ik bijvoorbeeld aan het fotograferen in Londen. Toen ik de beelden achteraf bekeek, bedacht ik dat The Shard, een bekend en economisch belangrijk gebouw, een symbool is voor een nieuwe Toren van Babel. Ik vroeg me af: “Als je teruggaat in de geschiedenis, welke plaatsen hebben dan nog zo’n belangrijke functie gedragen?” Dan ging ik naar Athene om daar te fotograferen. Die foto’s heb ik aan de muur gehangen om daar een sequentie, een soort van beeldverhaal uit te bouwen. Het is vooral uit associaties dat het narratief ontstaat. Die associaties zijn persoonlijke linken die je legt, of herinneringsbeelden die je je nog herinnert van vroeger.'

©Sybren Vanoverberghe, Soloshow '2099', RIOT, Ghent, Belgium

'Ik vind het ook belangrijk dat ik bij elke locatie of object dat ik fotografeer, nadenk over de visuele vorm en de fotografische elementen van het beeld. Dat het niet puur een plaats fotograferen is, gewoon om een plaats te fotograferen. Soms zijn er beelden waarvan mensen zeggen, “Ik snap het niet goed, ik zie niet direct wat het is.” Dat zet de kijker aan tot nadenken. Ik vind dat je daar meer uit kunt halen, in tegenstelling tot een puur beschrijvend beeld van iets.'

'Ik denk dat zoiets wijs is om mee te spelen als fotograaf.  Toen ik mijn nieuwe boek toonde aan iemand, zag die een beeld dat eigenlijk een foto was van een gaskamer in het concentratiekamp in Dachau. Hij zei, “Ik ben daar precies geweest, wat is dat?” Dat was fascinerend omdat je het bijna niet herkent op de foto zelf. Enkel door de sfeer en een paar details in de ruimte, zou je kunnen afleiden waar het was. Veel mensen zeiden me dat de foto niet in de reeks paste, omdat het een heel wazige foto is. Maar ik wist dat er mensen gingen zijn die het zouden herkennen.'

'Dat is dat idee van herinneringsbeelden. Dat het bij sommigen een bepaald beeld oproept, maar niet bij iedereen. Het is tof als je beseft dat sommige mensen misschien ook ooit naar die plek zullen gaan en het dan wel zullen herkennen. Dat ze dan terug in het boek zullen bladeren en denken: “Ah, maar nu weet ik wel wat dat is, nu herken ik het wel.” Het was fijn om te zien dat wat ik gemaakt had, ook echt werkte. Dat was belangrijk voor mij.'

“Ik denk dat je veel sterkte en inspiratie haalt uit andere mensen”

Wat is volgens jou je grootste sterkte als fotograaf?

'Ik denk dat je veel sterkte en inspiratie haalt uit andere mensen. Door anderen toe te laten in je eigen werk en open te staan voor kritiek. Wat ik ook altijd doe, is nieuwe projecten van andere kunstenaars bekijken. En veel samenwerkingen aangaan.'

'Soms is dat een uitdaging. Het project rond Iran dat ik nu doe met Shervin Sheikh Reazei, bijvoorbeeld. We werken allebei rond verhalen van tijd en plaats, maar zij studeerde architectuur en dan werk je vaak heel toegepast op een onderwerp. Bij mij is dat helemaal anders. Met mijn boeken had ik een losse, associatieve vorm van omgaan met beeld en onderwerp. Met Iran zou ik graag wat concreter werken, maar wel op mijn eigen manier. Dan kijken we waar we raakpunten hebben en hoe we die kunnen omzetten tot een visueel werk.'

Over samenwerkingen gesproken, je hebt ook het platform Pinguin opgestart?

'Inderdaad. Pinguin is ontstaan doordat ik samen met Ilan Weiss een plek wou vinden om een tentoonstelling te organiseren. In Brussel zijn er veel belangrijke, grote galerijen, maar minder kleine organisaties die een platform geven aan de kunstenaar. We gaan dat nu ook in Gent doen met NO/gallery. We kozen die naam omdat we niet functioneren als een galerij. We willen vanuit de visie van de kunstenaars of fotografen zelf opzetten. En omdat er weinig geld is om dat allemaal te doen, gebeuren ook veel dingen in samenwerking met de kunstenaar. Dat is een uitdaging, maar ook heel fijn. En je leert zo nieuwe mensen kennen.'

'De nieuwe ruimte in Gent is midden november geopend. Het zou wijs zijn moesten jullie allemaal eens langskomen.'

De BILL Award werd gewonnen door Hind Eljadid. Benieuwd wie de 10 genomineerden waren voor 2018? Check ze hier.