De mosterd van Star Wars

Star Wars

Valentin Hick

Eindelijk! Star Wars keert terug naar het grote scherm. Onze warme gelukstranen zijn nog niet opgedroogd, of The Force Awakens mag zichzelf nu al een kassasucces noemen. Maar waarom trekt het Star Wars-fenomeen zoveel volk aan? Ons antwoord: de films combineren als geen ander het beste van een heleboel andere films, mythologieën en geschiedenis.

George Lucas en co fuseerden op meesterlijke wijze een waslijst aan inspiratiebronnen tot een complex ruimtesprookje. De hele serie voelt aan als de ultieme ode aan de kunst van het vertellen. Wij trachten in de loop van twee artikels er een stukje van te ontsluieren.

The Phantom Bible

Zelfs de meest extreme duivelsketter kan de bijbelreferenties in het Star Wars-epos met het blote oog spotten. "Are you an angel?" vraagt een jonge Anakin Skywalker wanneer prinses Amidala voor het eerst zijn shop binnenwandelt in A Phantom Menace (1999). Een engel? In Star Wars? Klinkt nogal out of place in een universum waarin piloten aan lichtsnelheid door het wolkendek vliegen, het heelal tot in de verste hoekjes gekend, bezocht en geregistreerd staat, en vooral: waar het christendom domweg niet bestaat.

Phantom Menace - Are you an angel?

Of wat dacht je van Anakin's vader? Helemaal niets! De moeder werd zomaar plots zwanger, en voedde hem alleen op. Samen leven ze een nederig bestaan als slaven in een zanderig dorpje genaamd Betlehem... Tatooine, totdat Jezus... Anakin door een stel profeten... Jedi ontdekt wordt als potentiële nieuwe brenger van het licht... the Force. Vooraleer hij zijn thuisplaneet verlaat belooft hij plechtig zijn moeder en alle andere slaven in Egypte ooit te komen bevrijden. The Bible is strong in this one.

En trouwens, hoe kunnen dode Jedi masters met hun leerlingen praten? "Use the force, Luke!" Bestaat er dan een hiernamaals voor Jedi's? Bestaan engelen dan toch? Hoe kan Obi-Wan Kenobi met Luke Skywalker communiceren zonder brandende struik in de buurt? Was Mozes ook een Jedi? Of een Sith? Zoveel vragen!

Jedi spoken

Attack of the Kurosawafilms

Akira Kurosawa was de belangrijkste regisseur van Japanse samuraifilms. Zo regisseerde hij The Hidden Fortress (1958), een film waarin een prinses vanuit een geheim fort een rebellie leidt tegen een almachtig rijk. De film begint met een foutgelopen spionagemissie waarin ze gevangen wordt genomen onderweg naar de rebellen. Ter opfrissing: A New Hope (1977) begint met de gevangenschap van Prinses Leia die geheime plannen van The Empire terug naar de verstopte basis van de rebellen tracht te brengen. Tiens. 

De hoofdrollen in de Kurosawafilm waren echter weggelegd voor twee bedelaars die steeds op het slechte moment op de slechte plaats arriveerden. Ze hadden weinig invloed op het eigenlijke verloop, maar ze maakten alles op paniekerige wijze toch wel mee. Het was een slim trucje van Kurosawa om zijn publiek mee te slepen in het verhaal. George Lucas deed het fijntjes over door de droids C3PO en RD-D2 in alle actievolle scènes van elke Star Wars film te plaatsen.

En zo vinden we nog een heleboel details. Het wereldberoemde masker van Darth Vader haalde duidelijk zijn inspiratie bij die van de samurai. Ook de orde van de Jedi, en de bijhorende lightsabersgevechten doen ons denken aan lang vervlogen tijden van Japanse krijgers. Of wat dacht je van de hechte relatie tussen Jedi Master en Padawan (leerling)? Of het afhakken van ledematen? De kimono's waarin de Jedi's vechten? Zelfs een heleboel namen klinken haast Japans: Obi-Wan Kenobi, Yoda, Anakin, ... 

Hoe komt het dat de beste Jedi de hele film lang zen blijven, en plots zo oogverblindend goed kunnen duelleren? Wanneer oefenen ze? Zijn fluoriserende zwaarden echt logisch in een wereld van lasers en Deathstars? Nee, maar ze komen rechtstreeks uit de Kurosawafilms en haar bijhorende Japanse samuraicultuur. En het ziet er ook gewoon retecool uit.

Darth Maul

Revenge of the Cowboys

Ook oude westernfilms hebben de Star Wars-saga stevig beinvloedt. Zo bezoekt men zowel in Attack of The Clones (2002) als in A New Hope een bruine kroeg vol ongure aliens. De cowboyhoeden lieten ze thuis, maar voor de rest lijken de scènes zo weggeplukt uit de betere spaghettiwestern. Waarschijnlijk had de nonchalance waarmee Han Solo Greedo afknalt na een verhitte discussie in de Mos Eisley-bar nooit plaatsgevonden zonder de fameuze badscène uit The Good, The Bad and The Ugly (1967).

En herinner je je nog het moment dat Luke Skywalker beslist Obi-Wan Kenobi te helpen in zijn missie? Het gebeurt wanneer hij het huis van zijn pleegouders volledig afgebrand terugvindt. Met tranen in de ogen werpt hij een blik naar de horizon. Terwijl donkere rookpluimen over het landschap waaien, zwelt de orkestmuziek aan op de achtergrond. Een fantastisch kantelmoment, en een exacte kopie van een scène met John Wayne uit The Searchers (1956). Once again zonder cowboyhoed.

Luke Skywalker

To be continued...

En zo hebben we nog tal van voorbeelden. Hou dus de komende dagen zeker onze pagina in het oog. Of blijf op zijn minst op de uitkijk voor a great disturbance in the Force. Wordt heel binnenkort vervolgd...