The Ornithologist doet je trippen als de Heilige Antonius

Film Fest Gent 2016

Pieter Claes

Na amper vier dagen Film Fest Gent steken wij er de hand al voor in het vuur: we hebben de meest geschifte film van het festival gezien. The Ornithologist is een poëtische mindfuck van 117 minuten in de Portugese woestenij. Met dank aan twee gestoorde Chinese toeristen met castratiedrang en een zwerm topless amazones met jachtgeweren. 

Wat een vogelspotter lijden kan 

In het begin loopt alles nog gesmeerd voor Fernando (Paul Hamy), in de desolate wildernis van Noord-Portugal. De ornitholoog dobbert er eenzaam rond in een kajak, om zeldzame vogels te spotten. Tot hij iets te lang door zijn verrekijker staart, in een verraderlijke waterstroom terecht komt en kopje onder gaat. 

 Met alle Chinezen 

Fernando wordt gelukkig snel gevonden en haastig gereanimeerd door twee extreem katholieke Chinese backpackers. En dan wordt alles in sneltempo héél vreemd. De twee vrome dames - Fei en Lin, niet dat je ze uit elkaar kan houden - blijken een donker kantje te hebben, getuige hun voorliefde voor bondage. Ze binden hun slapend slachtoffer vast en smeden plannen om hem te castreren, als offer aan de woudgeesten. Fernando en zijn geslachtsdelen komen er met de schrik vanaf, maar het gevaar is nog niet geweken.

Don't call my name, Fernando 

Fernando's ontsnapping is nog maar het begin van een reeks surreële ontmoetingen, taferelen en beproevingen. Denk aan dansfeesten met heidense dwergen die de duivel aanbidden en rondborstige amazones met jachtgeweren. Fernando zoekt in ware Bear Grylls-stijl een uitweg uit eindeloze wouden en kliffen, maar onderweg verliest hij steeds meer dan alleen maar de weg naar huis: zijn eigen identiteit moet beetje bij beetje wijken voor die van de Heilige Antonius, met als orgelpunt een acteurswissel te elfder ure om de metamorfose compleet te maken. 

De patroonheilige van all things lost 

Liefhebbers van duidelijke omlijnde verhalen en onweerlegbare pointes moeten vooral uit de hersenpan van regisseur João Pedro Rodrigues blijven. Elke scène uit de film kon namelijk het onderwerp zijn van een symbolisch stilleven. The Ornithologist loopt over van verstopte verwijzingen naar de mythologie rond De Heilige Antonius. Die werd bij zijn geboorte nog gewoon Fernando genoemd en is niet toevallig de patroonheilige van verloren voorwerpen en personen. Fernando verliest in de film per slot van rekening zowat alles, te beginnen met de weg naar huis en te eindigen met zijn eigen persoonlijkheid. 

Losgehen op Wikipedia 

Je bereidt je maar beter voor op een film waarvan de betekenis pas druppelsgewijs begint door te dringen wanneer je op de trein naar huis een uur los geht op Wikipedia, en dan nog. Dingen die op het eerste gezicht absurd zijn, houden pas steek wanneer je de Bijbel erbij neemt. We willen de zoektocht voor niemand bederven, dus we beloven spaarzaam te zijn met verklaringen. Maar let toch even op de gelijkenissen tussen een vastgebonden Fernando en de mythische Heilige Sebastiaan. Die laatste geldt  - alweer niet toevallig - zowat als het eerste gay icon uit de geschiedenis.

Voor liefhebbers van belegen kaas 

Kortom: The Ornithologist is een verbluffende visueel survivalparcours, maar ook een verhaal waar je na afloop nog wat puzzelwerk mee hebt. Een film voor fijnproevers die genoeg geduld kunnen opbrengen om Fernando en Antonius te laten rijpen in gedachten. Belegen kaas wordt per slot van rekening ook pas na zes maanden lekker.