Laten we stoppen met dat eindeloze gereboot

Misschien kunnen we iets origineel doen in plaats van te cashen op nostalgie

Eline Eerdekens

Onlangs scrolde ik door instagram en kwam ik een post tegen die 2019 uitriep tot het jaar waarin onze kindertijd zou herrijzen. De maker verwees naar een reeks films die in de loop van het jaar zou uitkomen. De Leeuwenkoning, Aladdin, Dumbo, en ook vervolgen in bekende franchises als Pokémon en Toy Story. Diezelfde trend kan je ook spotten in de voorbije jaren met Jurassic World, Teenage Mutant Ninja Turtles, The Jungle Book en The Incredibles 2. Opvallend is dat veel van die hergebruikte verhalen en personages vooral populair waren onder 90s kids. De filmindustrie speelt in op onze jeugdnostalgie en lokt ons zo met karakterloze producties naar de cinemazalen.

Remakes, remakes... en nog eens remakes

De populariteit van herhalingen stamt af van de toestand van de filmindustrie. Films maken kost erg veel. En de inkomsten van filmproducenten liggen lager dan voordien, omdat mensen steeds minder vaak naar de cinema gaan. Om opbrengst te verzekeren, moet de kans om een groot publiek te bereiken gemaximaliseerd worden. Films over verhalen of personages waarmee mensen al bekend zijn, vergroten die kans. Dat komt doordat er al een bestaande fanbase is, die door een nieuwe release nog kan uitgebreid worden. Het risico dat je film zal falen is laag en als je het goed doet, verdubbel je je fanbase. Dat is een win-winsituatie.

Rond een succesvolle film zal dus snel een franchise gebouwd worden. Maar ook films uit het verleden zijn een inspiratiebron voor nieuwe projecten. Dit is in de vorm van reboots. Hier worden oudere verhalen of personages hernomen en opnieuw uitgewerkt. Ook bij zo’n reboot blijft het belangrijk om de fans van het originele naar de filmzalen te lokken. Filmproducenten doen dat door in te spelen op nostalgie. Ze beloven ons dat de geüpdatete versie even goed zal aanvoelen als de originele. Dat is een moeilijke belofte. Fans zijn het niet altijd eens met nieuwe elementen. Daarom houden sommige producenten het heel simpel en veranderen ze niets. Dat is een remake: een nieuwe versie van exact hetzelfde verhaal. Maar dan in betere beeldkwaliteit, ofzo. 

Er zijn veel van die remakes. Als je op wikipedia een lijst van filmremakes wil raadplegen, krijg je de volgende melding: “Door de grootte van de lijstpagina werd ze opgedeeld in 2 secties: van a tot m en van n tot z.” Dat zegt genoeg, niet? Durf jezelf dan eens de volgende vraag te stellen: zijn die nodig, die remakes? Nee. Die zijn nutteloos. En puur uit winstbejag. 

Stop met ons hetzelfde te laten zien, Disney

Veel filmproducenten maken zich schuldig aan remakes, maar Disney heeft er de laatste jaren wel erg veel van weg. Ze zullen een remake maken van al hun klassieke tekenfilms. De volgende vijf jaar krijg je naast Dumbo, Aladdin en De Leeuwenkoning nog Mulan, Lady en de Vagebond, Pinocchio, De Kleine Zeemeermin, Peter Pan en Sneeuwwitje voorgeschoteld. Het verschil tussen de originele tekenfilms en de nieuwe versies? De vormgeving. Alle films worden nu live-action. Aan de inhoud verandert er niets.

Disney zet alles in op deze remake-strategie, omdat ze ongelofelijk veel opbrengt. Dat werd duidelijk na het succes van Cinderella. Naast een nieuwe generatie kinderen, trok ze ook een groot aandeel jongvolwassenen naar de filmzalen. Jongvolwassenen die een liefde voor het verhaal ontwikkelden in hun jeugdjaren en nostalgisch waren naar de tekenfilms van hun kindertijd. De live-action remakes zouden ons het warme gevoel van simpelere tijden moeten geven. Ze stellen de veilige en gezellige wereld waarin we opgroeiden voor en contrasteren zichzelf met de absurde en gecompliceerde wereld van volwassenen waar we nu op afstevenen.

Blijkbaar slagen ze hier ook in, anders zouden ze niet zoveel opbrengen. Die winstgevendheid van nostalgie is trouwens niet alleen iets van deze tijd. Dat is altijd wel al zo geweest. Nu het 90s kids zijn die geld beginnen verdienen, zie je dat die nostalgie zich gewoon specifiek is gaan inzetten op elementen van de jaren 90. Het tijdloze karakter van het fenomeen maakt het extra belangrijk om jezelf vragen te stellen bij zo’n entertainment economie gebaseerd op “de goede oude tijden”. Doordat er een filter van nostalgie op de films zit, wordt het moeilijker om je kritisch op te stellen. En als er niet wordt nagedacht bij de voorgelegde inhoud, en alleen maar wordt teruggedroomd naar toffe kindertijden, dan zal de toekomst ook niet veel verbeteren.

Het kan ook anders

Niet alle reboots zijn nutteloos. Meer creatieve reboots nemen de gedaante van een ‘hervertelling’ aan. Daar wordt er creatief gegoocheld met een bestaand verhaal of personage. Het verhaal kan zo rijker en complexer worden door een aantal toevoegingen. Of het kan worden geüpdate naar een relevantere sociale context. De legende van Korra is daar een goed voorbeeld van. De meeste van ons zijn vanuit onze kindertijd bekend met Avatar: de legende van Aang. De legende van Korra speelt in op deze nostalgie, maar het verhaal en de toon van de serie zijn een stuk volwassener dan haar voorganger. Recenter is de Netflix-serie Chilling Adventures of Sabrina. Deze serie werd kritisch sterk onthaald, omdat ze de reeks waarop ze gebaseerd is - Sabrina, the Teenage Witch, een komische kinderreeks uit de jaren 90 – voorziet van een donkere en maatschappijbewuste lezing. 

Wat de betere reboots gemeen hebben – en er zijn er heus nog wel meer als de twee die ik vernoemde – is het uitdagen van onze herinneringen en onze kindertijd. Door hetzelfde verhaal in een ander daglicht te plaatsen, ontkracht je de vanzelfsprekendheid die we hebben opgebouwd rond verhalen van onze jeugd. Je laat zien dat dingen die we als “gewoon” of onproblematisch beschouwden dat niet altijd zijn. Dat er altijd een bepaalde complexiteit achter zit. En dat je door jaren nagedacht en gegroeid te hebben ineens een andere blik op hetzelfde kunt hebben. Die reboots zijn wél nuttig. Haal gerust inspiratie uit onze kindertijd om daarmee nieuwe, meer ingewikkelde werelden te bouwen. Dat daagt ons uit. En daar kunnen we niets tegen hebben. Maar droog iets presenteren wat we al kennen onder het mom van nostalgie - daar heeft niemand wat aan.