Hoe Spongebob SquarePants je naar de wereld leerde kijken

We eren de dood van bedenker Stephen Hillenburg met een analyse van de cultserie.

Yannick Vertommen

Nadat het nieuws binnenkwam dat de maker van de wereldbekende animatieserie overleden was aan ALS, zouden de wereldwijd miljoenen fans het introlied nooit meer met dezelfde vreugde meezingen. De gele spons en zijn oceaanvriendjes hebben heel wat betekend voor de internetgeneratie. De cartoon was een onverwachte hit en werd veel meer dan de zoveelste hype voor kinderen.

Stephen Hillenburg

© Carlos Cazurro Burgos

Toen Stephen Hillenburg nog marinebioloog was, gaf hij vanaf 1984 les aan bezoekers van het Ocean Institute in Dana Point, California. Hij maakte The Intertidal Zone, een stripverhaal om de wetenschappelijke achtergrond van het onderwaterleven beter uit te leggen. In de les was het een groot succes maar geen enkele uitgever wou zijn strip publiceren.

Hillenburg was als kind kunstig aangelegd maar hij is pas na zijn wetenschappelijke carrière begonnen met een artistieke studie. Hij koos voor experimentele animatie en tijdens een vertoning van zijn eindwerk ontmoette hij iemand van Nickelodeon waardoor de bal snel aan het rollen ging en hij werd aangenomen als regisseur van cartoonserie Rocko’s Modern Life.

Rocko's Modern Life

Rocko's Modern Life © Nickelodeon

Niet veel later combineerde hij zijn liefde voor zeewezens met de artistieke uitlaatklep die hij nu plots wel had. Oorspronkelijk heette de serie Spongeboy Ahoy! maar een bepaald merk van dweil bleek de naam Spongeboy te hebben en SpongeBob was geboren. De schrijvers bouwden de pitch van de pilootaflevering om tot een heuse performance en de directeurs van Nickelodeon moesten de zaal verlaten om te stoppen met lachen. Een goed teken.

Anno 2018 zit SpongeBob al aan zijn twaalfde seizoen en zal hij binnenkort voor de derde keer op het grote scherm te zien zijn. Om daar te geraken moet je als tv-makers een hele grote fanbase opbouwen. Wat ooit begon als een simpel idee voor een nieuwe kinderserie is nu een cultureel begrip met een gigantische nalatenschap -  tot in de wetenschap toe - dankzij een hele hoop factoren.

Deep Fried Memes

meme farm SpongeBob

Moest je het nog niet weten: SpongeBob is een internetheld. Zijn pagina op Know Your Meme telt nu 90 artikels en waarschijnlijk zweven er op het web nog ontelbaar veel anderen rond. We zouden er dus een volledig boek aan kunnen toewijden.

De serie was heel belangrijk voor de generatie die ermee opgroeide om de memecultuur te leren begrijpen. Ondertussen zou je de meme bij elke aflevering zien aankomen maar toen wisten nog niet veel mensen wat het was. 

spongebob tattoo

SpongeBob maakte het makkelijk om andere memes te begrijpen en om er zelf te maken als reactie op de wereld rondom je.

SpongeBob verpest alles met een verschrikkelijke spoiler en vindt dat grappig. Spongebob hangt de primitieve holbewoner uit. SpongeBob verkoopt een hype uit. Maar degene waar SpongeBob een kip nabootst, is misschien wel de meest gebruikte.

Ondertussen leiden sommige van deze memes ook een eigen leven weg van het internet. Ze werden bijvoorbeeld gebruikt door protesteerders tijden de March for Our Lives eerder dit jaar. Ze wilden het idee van de NRA om leerkrachten te bewapenen belachelijk maken en hoe doe je dat beter dan met een kwalitatieve SpongeBob meme?

De allerbeste memes vind je op BikiniBottomTwitter.

WC-brillen

Tijdens de protesten van de Egyptische Revolutie op het Tahrirplein in Caïro verschijnt SpongeBob dan weer als fashion statement op kledingstukken zoals hijabs. De media zagen er geen politiek statement in maar toch kwam de fictieve spons op in de verkiezingen als grap. Hij werd een symbool voor de betoging en herinnert de overheid eraan dat je ook eens mag lachen in het leven.

SpongeBob rebel
© wanderingmark

Doorheen de twaalf seizoenen wordt de afbeelding van SpongeBob gedrukt op onderbroeken, WC-brillen en pleisters en het verkoopt allemaal zoete broodjes. Alle merchandise brengt een slordige dertien miljard dollar op.

Je innerlijke kind

In de eerste maand van uitzenden stootte SpongeBob Pokémon van de troon met bijna twee miljoen kijkers op zaterdagochtend. Uit onderzoek bleek dat ongeveer 40% van de kijkers meerderjarig was. Het bewijs dat het programma ook een iets ouder publiek had dat wat diepere boodschappen kon begrijpen.

Het personage van de vriendelijke spons is ontwikkeld om een heel brede leeftijdsgroep aan te spreken. Hij is niet echt een kind maar ook niet echt volwassen en spreekt dus tot de verbeelding van opgroeiende jonkies maar ook van grote mensen met een jeugdige geest.

SpongeBob school meme

Ook de andere personages moesten bekend voorkomen. Iedereen heeft wel een norse Squidward of een hyper enthousiaste Sandy in de directe omgeving. Daarnaast werden veel situaties uit de afleveringen gebaseerd op jeugdherinneringen van de schrijvers. Zo bleef het herkenbaar en uit het leven gegrepen.

Palmbomen en bloemenkransen

Om de onderliggende tropische sfeer te creëren werd Steve Belfer aan boord gehaald, een goede vriend van Hillenburg. Hij maakte het lied voor de eindgeneriek. Samen met de muziekredacteur begonnen ze te graven in gigantische muziekbibliotheken om de rest van soundtrack samen te stellen. Ze gingen op zoek naar authentieke Hawaiiaanse nummers en bombastische klassieke stukken zodat alles stevig over the top klonk.

Later stelden ze een orkest samen om de muziek voor de serie ook zelf te maken. Het geluid werd iconisch en is nog altijd immens populair bij nostalgici en liefhebbers van de easy listening kanalen op YouTube. Ook maakten artiesten als Motörhead en The Flaming Lips nieuwe nummers voor de reeks en remixen van de terugkerende soundtrack sprongen uit de grond als paddestoelen.

 

Dan hebben we  het nog niet over referenties in hiphop gehad. De nieuwe wave rappers combineren de punk attitude op het podium met een luie levensstijl op sociale media. Stiekem proberen ze zo de status van meme te bereiken. SpongeBob vertoeft natuurlijk al lang op dat niveau en zo werd het een match made in heaven.