"Ik vind stilte ook heel belangrijk in therapie, alleen zo kan je de muziek meer betekenis geven."

Roselien bezoekt creatieve therapievormen

Therapie, het klinkt ons allemaal bekend in de oren. We zien een psychotherapeut en de typische ligbank voor onze ogen verschijnen. Er bestaan ook verschillende creatieve therapieën waar bijvoorbeeld drama, muziek of dans centraal staan. Elke week belichten we een andere creatieve therapie.

Artikel geschreven door Roselien De Nijs

 Deze week spreken we met Elien De Schryver. Elien koos ervoor om de masteropleiding Muziektherapie te volgen aan Luca School of Arts in Leuven. Ze studeerde af in 2008.

“Gaan we Roselien eens tonen hoe muziekatelier werkt?”, vraagt Elien aan Andy. “Speel je mee? Kies maar een instrument uit wat je aanspreekt.” Elien laat mij vrij om mee te spelen en zet zich klaar achter de piano. We zijn in De Ark, een dagcentrum dat zowel kinderen, jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking ondersteunt. Elien is naast haar privépraktijk in Brussel ook muziektherapeute in het dagcentrum. Daar heet de therapie 'muziekatelier'.

"Ik kom naar hier omdat ik er rustig van word. Na muziekatelier ben ik altijd blij."

“We beginnen met ons welkomstliedje en dan zeggen we allemaal onze naam en dan spelen we elk een solo op een instrument”, vertelt Andy enthousiast. Andy heeft het syndroom van Down en komt al 10 jaar naar De Ark. Hij vindt muziektherapie helemaal geweldig en wilt geen enkele sessie missen. In zijn vrije tijd is hij DJ en speelt hij drum in een muziekgroep samen met zijn nonkel.

Hij herhaalt een paar keer hoe fijn hij het vindt dat ik hem interview en ik vind het op mijn beurt heel fijn om hem te interviewen. Zelf kies ik voor de djembé en speel onwennig mee. Ik heb namelijk geen gevoel voor ritme en speel geen instrument. Maar ik hou de woorden van het interview met Elien in mijn achterhoofd: “Het is niet de bedoeling dat het een esthetisch kunstwerk wordt.”

 Andy: “Ik kom naar hier omdat ik er rustig van word. Na muziekatelier ben ik altijd blij. Soms gebeurt er dat iemand eens weent maar dan troosten we elkaar. Ook voor mijn beste vriend Bjorn ben ik zijn taal en klank. Hij kan zichzelf niet zo goed uiten en ik zie direct aan zijn gezicht als er iets scheelt.”

 Elien: “Muziektherapie wordt vaak gebruikt bij mensen waarbij de taal minder aanwezig is. Bij bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking, in de psychiatrie, bij kinderen of bij dementie.” Maar in Eliens privépraktijk komen verschillende mensen. Ook cliënten die al een hele weg hebben afgelegd bij verbale therapeuten.

Ook Bert* volgde jaren praattherapie, maar was op zoek naar een meer toegepaste therapie. Hij heeft het gevoel dat hij bij gesprekken vaak blijft vastzitten. Bert*: “Ik heb al enorm veel analyses opgebouwd. Maar voor mij geraak ik er niet mee verder. Bij muziektherapie moet niet alles dood geanalyseerd worden. Het wordt via de muziek opgewekt, wat voor mij veel spontaner is.”

"Voor mij is muziektherapie een manier om bepaalde gevoelens en gedachten naar boven te laten komen via een creatieve weg"

“Voor mij is muziektherapie een manier om bepaalde gevoelens en gedachten naar boven te laten komen via een creatieve weg, in dit geval muziek. In samenspel met de therapeute wordt die muziek gecreëerd”, vertelt Bert*. Hij volgde net zes weken therapie bij Elien in haar privépraktijk.

“Ik speel zelf een beetje piano, maar ik heb niet het gevoel dat je muziek moet kunnen spelen om muziektherapie te volgen. Ik tik ook gewoon een paar toetsen aan van wat mijn gevoel ingeeft. Je vertrekt echt vanuit je eigen gevoel. Elien volgt of stuurt dan het samenspel. Wat er uit die vrije improvisatie voortkomt is echt mooi. Hoe zij dat zo kan ondersteunen en tot een mooi geheel kan brengen, ongelofelijk”, vertelt Bert* mij.

"Voor dat je geboren wordt hoor je al klanken en kom je in contact met muziek. Je hoort een stem, de ritmering van de spraak of een hartslag."

Elien: “Het is niet dat wij muziek opzetten en denken, deze muziek is nu goed voor depressie. Het is vooral iets laten klinken in de muziek dat voordien nog nooit gehoord is geweest. Door samen te spelen, meestal improvisatie, of door muziek te luisteren die iemand meebrengt, denken we samen na en proberen we er vorm aan te geven.”

“Voor dat je geboren wordt hoor je al klanken en kom je in contact met muziek. Je hoort een stem, de ritmering van de spraak of een hartslag. Er zit muziek in iedereen, dus iedereen kan wel in contact komen met elkaar via muziek. En in die zin vind ik ook dat muziektherapie voor iedereen is. Maar het kan nog altijd zijn dat iemand naar de therapie komt en denkt: dit is echt niets voor mij. Dat is ook normaal en dan is het ook belangrijk omdat te benoemen. Wat niet betekent dat je niet geholpen kan worden. Dan bespreken we het samen en zoeken we naar iets anders.”

Als de cliënt een zware beperking heeft dan vertrekt Elien van de muzikale kwaliteiten van de mens zelf. Dat kan een ademhaling zijn of bijvoorbeeld iemands repetitieve bewegingen. Elien: “Muziektherapeuten worden ook opgeleid om iets dat je aanvoelt bij een ander te verklanken. Er is altijd een manier om in contact te treden en een muzikale relatie op te bouwen.”

Elien vindt het belangrijk om de cliënt de tijd te geven om die relatie op te bouwen. “Als je improviseert op instrumenten heb je jezelf niet onder controle en geef je jezelf weg, dat kan heel overweldigend zijn. Muziektherapeuten moeten dat proces kunnen ondersteunen. Als muziektherapeut moet je kunnen loslaten wat er zich afspeelt, maar je moet het ook kunnen dragen, je kan je cliënt niet ineens alleen laten”, vult Elien aan.

"Je vindt elkaar onmiddellijk in de muziek. Je moet niet wachten tot iemand uitgesproken is om zelf ook te kunnen praten."

In haar werk is Elien continu met muziek bezig. Thuis geniet ze dan ook van de stilte. Elien: “Muziek komt zo krachtig bij mij binnen dat ik thuis niet snel een plaatje ga opzetten. Ook stilte kan ik enorm appreciëren. Ik vind stilte ook heel belangrijk in therapie, alleen zo kan je de muziek meer betekenis geven.”

Het voordeel bij muziektherapie is dat er minder afstand is dan bij andere therapieën vindt Elien: “Iemand kan piano spelen en iemand anders kan tegelijkertijd meespelen. Je vindt elkaar onmiddellijk in de muziek. Je moet niet wachten tot iemand uitgesproken is om zelf ook te kunnen praten. Ook bij beeldende therapie duurt het even voor een werk gemaakt is en daarover gereflecteerd kan worden. Muziek heeft iets veel directer, ik denk dat dat ook de kracht is van muziektherapie.”

Wie vragen heeft rond creatieve therapieën kan terecht bij de Beroepsvereniging voor Muziektherapeuten vzw.

 

*Sommige namen in dit artikel zijn schuilnamen.