Lugubere dodendansen

Shostakovich en Britten, Klarafestival

Dirigent Teodor Currentzis, violist Andrey Baranov

Mien

Foto’s voor Lugubere dodendansen

Klarafestival 2013

Een donkere en moeilijke avond kondigt zich aan in deSingel, een avond die gewijd is aan de dood, in al haar afschrikwekkende hoedanigheden. Op het programma vinden we de doorwrochte werken van twee twintigste-eeuwse componisten, die tijdens hun leven heel wat te verduren kregen: Dmitri Shostakovich en Benjamin Britten.

Violist Andrey Baranov, de winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd 2012, voert het sombere, iets minder bekende tweede vioolconcerto van Shostakovich uit. Dat levert prachtige en diep doorleefde muziek op. De combinatie van Baranovs Russische temperament en Shostakovich' grimmige muziek wordt de viool, een Stradivarius, bijna te veel: in de lage registers horen we de viool kreunen alsof haar einde nabij is. Als bisnummer brengt Baranov een sonate van Eugène Ysaÿe, waarbij hij op een grandioze wijze uitblinkt in het tweestemmig spelen.

Rammelende skeletten

Het Mahler Chamber Orchestra voert ook nog de veertiende symfonie van Shostakovich uit, een werk dat als een reactie op Brittens War Requiem werd geschreven. Shostakovich kon de hoop, waarmee Brittens War Requiem afsluit, vanuit zijn atheïstische levensovertuiging niet waarderen en gooide het in zijn symfonie, die ook de dood behandelt, over een andere boeg.

We horen verschillende gedichten (onder andere van Rilke, Apollinaire en Lorca) die de dood thematiseren, we horen skeletten rammelen en buisklokken angstwekkend nazinderen. Niets wordt ons bespaard, en de hoop is veraf. Zelfs de kunstenaar, de dichter - die volgens de traditie door zijn werken meestal wel de eeuwigheid krijgt, in tegenstelling tot gewone mensen - legt het loodje.

Klapwiekende dirigent

De uitvoering wordt verzorgd door het Mahler Chamber Orchestra, een orkest waarvan de leden tijdens het musiceren goed naar elkaar luisteren. De Grieks-Russische dirigent Teodor Currentzis nam de leiding op zich, met een hoogst aparte, haast storende choreografie: zijn armen bewogen zich op en neer alsof hij de aarde wou verlaten, zijn hakken klakten met elke sprong op de vloer en aan het einde van het concert droop hij van het zweet.