Nakhane: "Mezelf een activist noemen is een belediging voor alle mensen die hun leven op het spel zetten."

You Will Not Die

Maxime De Ruyck

"Hoe overleven jullie het hier in godsnaam?" blaast hij in zijn handen. Hij lijkt te bevriezen, maar zijn ogen en guitige glimlach zijn des te warmer. Nakhane is het warme klimaat van Zuid-Afrika gewend. Maar zijn thuisland heeft ook een warm klimaat wanneer het om LGBTQ-rechten gaat. In zijn nieuwste album You Will Not Die predikt hij verzoening.

In 2013 won hij met zijn album Brave Confusion de South African Music Award voor het beste alternatieve album. Daarna bleef het vier jaar stil rond hem. Het is te zeggen, stil. Hij is een creatieve duizendpoot met honderden projecten.

Grote meneren

"Ik wou mezelf uitdagen met dit album. Voordien schreef ik mijn muziek altijd met een akoestische gitaar en daar was ik op uitgekeken. Deze keer wou ik het met een piano proberen. Zelfzeker als ik ben, dacht ik wel dat het in 2014 klaar ging zijn. Grote meneren als David Bowie en Marvin Gaye brachten ook elk jaar een plaat uit, maar daar hoor ik dus niet bij."

"Mijn oma zei altijd: Doe niks in het geheim, het komt alleen maar uit en dan zul je vernederd worden."

Hij begon meerdere keren opnieuw met zijn teksten, tot hij de juiste toon had gevonden. Het is een toon van persoonlijke gevechten. De openingslyrics zijn: "I didn't give it a name, I didn't need it to come alive".

"Iets een naam geven is een loodzware taak. In mijn cultuur geef je een kind niet zomaar een naam omdat hij toevallig leuk klinkt. Mijn naam betekent 'elkaar omhoog bouwen', mijn moeder gaf me die naam toen mijn hele familie met elkaar in de clinch lag. Toen ik 20 was, kreeg ik de diagnose van chronische depressie. Mijn gevoelens hadden eindelijk een naam! Ik was blij dat ik wist wat er in mijn hoofd gebeurde, maar toch. Als je iets een naam geeft, krijgt het ook een lichaam en betekenis."

"Toen mijn grootmoeder stief, was ik mijn gevoel van thuis kwijt. Zij is de sterkste vrouw die ik ooit heb gekend, haar geest zit in elk woord en elke noot van dit album. Zij was de enige van de familie die mij verdedigde. Als kind wou ik alleen maar dat er iemand aan mijn kant stond. Ik mocht me nooit schamen", geeft de artiest toe. "Mijn oma zei altijd: Doe niks in het geheim, het komt alleen maar uit en dan zul je vernederd worden." 

"Wie me met de dood bedreigt, is niet belangrijk genoeg om echt te zijn."

Het waren hoe dan ook bewogen tijden voor Nakhane. Hij acteerde in Ixheba, een film over een homoseksuele driehoeksverhouding tijdens de geheime overgangsrituelen van de Xhosa's. Dat is de tweede grootste stam van Zuid-Afrika, ook Nakhane heeft er zijn roots liggen. De traditionele Xhosa's konden er absoluut niet mee lachen dat hun geheime rituelen op het witte doek te zien zijn. Om nog maar te zwijgen van de homoseksuele driehoeksverhouding. Nakhane, openlijk homoseksueel, ontving doodsbedreigingen.

"Ben ik kwaad op die idioten? Uiteraard! Maar voor mij bestaan ze niet. Ze zijn niet belangrijk genoeg om echt te zijn. Waarom zou ik het kind met het badwater weggooien? Als kind haatte ik het meer dan wat dan ook als de hele klas voor straf binnen moest blijven door één of twee clowns."

"Ik probeer mezelf eraan te herinneren dat ik meer graag moet zien. En ik word bang van mezelf wanneer ik het vergeet."

"We hebben meer empathie nodig in deze wereld. Als ik zie hoe sommige mensen op sociale media doodserieus 'pleeg zelfmoord' kunnen intypen, dan weet ik niet waar ik het heb. Ik bedoel maar, we wéten dat zulke dingen gebeuren! Het is alsof we de liefde uit het oog zijn verloren. Alles moet nu zo defensief zijn, onszelf kwetsbaar opstellen kunnen we niet meer. Liefde is niet zomaar het moeilijkste woord, het is het moeilijkste werkwoord. Als je het niet oefent, kun je het vergeten. Ik probeer mezelf eraan te herinneren dat ik meer graag moet zien. En ik word bang van mezelf wanneer ik het vergeet." 

"LGBTQ's moeten een rol krijgen in mainstream media."

Maar waar komt die haat dan vandaan? Zuid-Afrika heeft als enige land van het continent een zeer progressieve wetgeving wanneer het aankomt op LGBTQ-rechten. Maar het aantal misdaden tegen LGBTQ's loopt de spuigaten uit. Mannen worden in elkaar geslagen, vrouwen verkracht in de hoop hen zo te bekeren. "Het probleem ligt in ons onderwijs. Bij seksuele opvoeding is het ideale plaatje nog steeds man-vrouw. LGBTQ's moeten zichtbaar worden, een rol krijgen in mainstream media."

"Accepteer dat we varkens zijn en los het op"

Of hij zichzelf dan niet als activist beschouwt? Hij maakt muziek, acteert, schrijft boeken, is kortom een publiek figuur. "Ben je gek, ik een activist? Dat is een grote belediging voor de echte activisten! Er zijn mensen die hun leven op het spel zetten door te vechten voor hun gelijke rechten. Ik zing gewoon wat liedjes."

Toen hij klacht wou indienen tegen de doodsbedreigingen, lachte de politie hem gewoon uit waar hij bij stond. "Niet dat het mij verbaasde. Als zwarte homoseksueel in Zuid-Afrika moet je weinig verwachten van de politie. Ik kan je wel wat leuke verhaaltjes vertellen over toxic masculinity. Ik vind het schitterend dat mannen eindelijk geconfonteerd worden met hun gedrag. En ik krijg het op mijn heupen van mannen die zitten te zeuren met hun 'not all men'. Zwijg, accepteer nu gewoon dat we varkens zijn en los het op."

Post-religieus

De tijd verstreek en Nakhane maakte ondertussen ook een zware geloofscrisis door. Hij is opgegroeid in een Anglicaanse familie en ging al sinds zijn vroege jeugd naar de kerk. "Toen ik 25 was, ging het gewoon niet meer. Ik ben een zwarte man met een goed besef van kolonialisme en de rol van religie daarbij. Maar omdat ik zo devoot was, kan ik ook de schoonheid ervan inzien. Ik begrijp waarom zoveel mensen die troost nodig hebben. En zeg nu zelf, het hele idee van een God die zichzelf opoffert, dat is toch het meest romantische dat je ooit kunt bedenken? En ook zeer gewelddadig, maar soms wil je gewoon enkel de mooie dingen zien."

"Mijn moeder chanteerde mijn muziekleraar om me een solo te geven"

Hij verliet zijn kerkgemeenschap, maar gelooft nog steeds in God. "De gemeenschap verlaten, dat was moeilijk. Mijn hele referentiekader viel weg, ik stond er plots alleen voor. Voor mijn moeder was het een harde dobber om dat te moeten accepteren. Het heeft lang geduurd vooraleer we met respect en liefde erover konden praten.

Als kind stimuleerde ze mij ook in mijn muzikale ontwikkeling. Toen ik op school geen solo kreeg in een musical, probeerde ze de muziekleraar onder druk te zetten. Of ik kreeg de solo, of ik deed helemaal niet meer mee. Ik kreeg de solo nog steeds niet en stopte ermee. Toen de leraar vroeg of ik het echt definitief opgaf, antwoordde ik dat hij de voorwaarden van mijn moeder kende. Nu bidt ze nog steeds voor me. Zowel dat ik opnieuw de weg naar de kerk vind, als dat ik gelukkig word. Het eerste negeer ik maar."

Op 29 april treedt Nakhane op in de Botanique.