Het vergeefse temmen van het vuur

Prometheus Landschap II

Troubleyn/Jan Fabre

Filip

Het vergeefse temmen van het vuur

Door zijn rebelse daad waarbij hij het vuur van de goden stal en aan de mensen gaf, werd Prometheus de eerste held. Maar ook de eerste martelaar, hij werd gespijkerd aan een rots in de Kaukasus, waar een adelaar elke dag zijn steeds opnieuw aangroeiende lever kwam uitpikken.

In de geschiedenis van de mensheid zouden er na hem nog vele verlossers volgen, waarvan sommigen (Jeanne D'Arc) hun idealistische pogingen op de brandstapel zagen eindigen. Prometheus Landschap II komt op een interessant moment: net nu lijkt het of de hele Arabische wereld in brand staat, en ook in Engeland (de 15-jarige studentenleider Barnaby Raine) en in mindere mate bij ons (de Shamebetoging) het volk zich begint te roeren.

In zijn prachtige openingstekst We need heroes now wil Jan Fabre ons een geweten schoppen: de huidige postideologische generatie is te beroerd om nog in opstand te komen tegen het gezag, laat staan om eigen lijf en leden te riskeren zoals Prometheus dat deed. Deze schreeuw om een messias laat hij twaalf keer onderbreken door een scheldtirade op de psychologen die alles rationeel probeerden te verklaren ("Fuck you, Sigmund Freud"), en zo het vurige streven wilden verwetenschappelijken. Een mantra die klinkt als een Grieks koorlied.

Niet te blussen

"You are locked up in a pyromaniac room. Welcome", klinkt het wanneer na deze tekst het voordoek omhoog gaat. Centraal op de scène hangt Prometheus aan het kruis genageld, een beeld dat aan de martelaar Christus doet denken. Achter Prometheus zien we een projectie van de grootste vuurbal (de zon), en onder en naast hem krioelt het van bizarre figuren (Hitleradepten, joods uitziende professoren) die ieder ontstekende vlam op scène tevergeefs met emmers vol zand en brandblusapparaten proberen te temmen.

Het heilige vuur van de mens is echter niet reguleerbaar: al gauw schuren lichamen weer tegen elkaar aan en regeert de lust. In een magistrale scène zien we hoe de intieme delen van de dansers als ontstekingsmechanisme voor zwavelstokjes dienen. Ook het uiterst eenvoudige moment waarop negen performers simultaan lucifers aansteken en het vuur daarna doven door het op te eten, levert een prachtig beeld op. Vuur is een interessante metafoor voor Fabres moraal: enerzijds is het de bron van alle inspiratie en ontwikkeling, anderzijds is het ook een vernietigende kracht.

Weapon of mass destruction

Enkele liedjesflarden (Come on baby, light my fire) en de tekst I am the allgiver van Jeroen Olyslaegers structureren de beeldenstorm van Fabre. Olyslaegers hertaalde de tragedie Prometheus Gebonden van Aeschylos naar acht monologen voor de Griekse goden die hun visie op de gebeurtenissen geven. De met hakbijlen gewapende Hephaestos bond Prometheus vast, een vurige Dionysos vervloekt hem, en Prometheus' handlangster Athene haalt uit naar haar vader Zeus. Epimetheus, het dommere broertje van Prometheus, nam de doos van Pandora ("A weapon of mass destruction") aan. Prometheus verdedigt zich tegen zijn straf: "I resist".

Prometheus Landschap II is een inhoudelijk slimme, en esthetisch verbluffende productie die geen moment verveelt. Nu de muziek van Dag Taeldeman (A Brand) nog wat luider zetten en we worden helemaal van onze stoelen geblazen.