God bestaat, 't is JR van FC Bergman

i.s.m. NTGent, KVS en Toneelhuis

FC Bergman

Sam Haeghens

Ik zou uren kunnen ratelen over hoe geweldig ik JR van FC Bergman vind en toch kom ik woorden te kort. Eerlijk? Ik ga nooit naar theater. Mijn lief en ik hebben ons voorgenomen meer culturele uitstappen te doen. Toen de voorstelling afgelopen was, beseften we al snel dat JR als aanloop van ons voornemen een slecht idee was. Waarom? Alles wat we hierna zullen zien, trekt in vergelijking met dit meesterwerk op niets.

Cinema of theater?

Als filmfanaat kon ik trouwens niet anders dan het fantastisch vinden. De voorstelling werd integraal gefilmd en vertoond. Boring? How jong, wacht. Ik leg het uit.

De scène bestaat uit een vierkante toren van wel vier verdiepingen hoog - ik gok zo’n acht meter breed. Elke zijde is volledig afgeschermd door witte lamellen en rond de toren staan de tribunes. Het concept? Achter de lamellen bevindt zich een Yenga-achtige constructie van verschillende decors. Wordt de scène aan jouw kant van de toren gespeeld, dan zijn de lamellen geopend, terwijl het stuk gefilmd wordt en aan de andere drie zijden op de gesloten lamellen live geprojecteerd wordt. Als de lamellen na afloop van de scène weer sluiten, is er tijd om het decor om te bouwen. Zo verandert de setting continu. 

JR is een cinematografische parel. De cameramannen zijn echte krakken. Ze wurmen zich tussen de decors en acteurs en verliezen hun beeld geen seconde uit het oog. De beelden zijn op elk moment on point - ook de grading. Het kleurenpalet van de beelden bestaat uit vuile kleuren: oud roze, okergeel, aquablauw en vies groen - kinda 70's style.

De crew gebruikt een groothoeklens met veel scherptediepte. Dat kan ook niet anders. Het is bijna onmogelijk dit concept te verfilmen met een telelens. Met de grote scherptediepte dekken ze zichzelf in en wordt het een stuk makkelijker - ahum. De beelden werden afzonderlijk geschoten door twee cameramannen. Vaak one shots, soms multicamera. Vier uur met een zware camera zeulen? No biggie. Af en toe wordt er zelfs gebruik gemaakt van filmische overgangen tussen de beelden. Goed bedachte dissolves die nogmaals de genialiteit van het stuk benadrukken. 

De mise-en-scène en de belichting? Very Edward Hopper. Hieronder zie je waarom. De houding en kledij van de ober, Marie Vincks jurk, de compositie, de minimalistische inrichting van het café en de zachte schemering doet denken aan Hoppers Nighthawks.

© Kurt Van der Elst

© Edward Hopper

The Wolf of Wall Street en House of Cards

Het hoofdpersonage, de elfjarige JR, is een jonge wolf die op schoolexcursie naar een beursgenoteerd bedrijf iedereen inpalmt en de beursgiganten verbetert wanneer het om aandeelkoersen gaat. Hij weet duidelijk meer dan elk ander kind van zijn leeftijd en lijkt ambitieus. Verder in het verhaal spant hij iedereen voor z'n kar - vooral Bast, een schuchtere componist. Hij wordt JR's compagnon, maar ook de dupe van diens gulzigheid. 

JR is een satire en handelt over het Amerikaans kapitalisme. Het verhaal gaat over geld, de stad, relaties, drank, drugs, seks, manipulatie, egoïsme en is vooral een aanklacht tegen het systeem. Maar het is niet half zo saai als die beschrijving zou doen denken, dankzij acteerwerk als een wervelwind in combinatie met razendsnelle beelden. Geert Van Rampelberg zou zo kunnen meespelen in The Wolf of Wall Street.

Maar de filmische afstand wordt ook af en toe onderbroken. Wanneer Frank Focketyn bijvoorbeeld recht in de lens kijkt en plots jou - het publiek aanspreekt. Het doet denken aan Kevin Spacey's terzijdes in House of Cards. Focketyn geeft ons meer duiding over het verhaal. Leuk idee, maar het mocht gerust wat meer gebeuren, waardoor het procedé uiteindelijk wat random leek.

Ritme

Naast de snelle opeenvolging van de beelden wordt er ook gebruik gemaakt van soundscapes en muziek. Het stuk voelt ritmisch aan, niet alleen door het acteerwerk en de camervoering, maar ook door de audio. Op de achtergrond hoor je regelmatig ritmisch handgeklap, wat perfect werkt als ambiant noise en bijdraagt tot de gehaaste feel van het stuk. We horen ook veel muziek. Vaak funky soul of jazz tracks, maar ook songs als White Rabbit van Jefferson Airplane, een nummer dat de vulgariteit in de verf zet.

In België zijn de voorstellingen voorlopig afgelopen. Wees er nog bij in Amsterdam of Parijs, 't is de moeite! Tickets vind je hier.