“Je bent zo sterk als je laatste voorstelling”

Interview: Maarten Heijnens en Diederik Kreike

Eline

Maarten Heijnens (20) en Diederik Kreike (22) volgen de opleiding Theatraal performer aan de Toneelacademie van Maastricht. Hun recentste performance HYGGE kwam tot stand tijdens het GLOBE-project van de school waarbij studenten de wereld in trekken om een theatrale presentatie te maken.

Om HYGGE te maken, trok het duo door Denemarken met een auto als thuis. In eerste instantie gingen de twee op zoek naar "hygge", het Deense equivalent van gezelligheid, om uiteindelijk bij het tegenovergestelde uit te komen. “Het was ontzettend troosteloos om met die auto rond te trekken en op parkeerplaatsen te slapen. We hadden geen gordijnen, waardoor we onszelf continu tentoonstelden en we geen moment privacy hadden”, vertelt Diederik.

“Je projecteert je ziel op wat je meemaakt”

Tijdens hun tocht langs elf Deense plaatsen maakten Maarten en Diederik materiaal voor hun performance. Onderweg legden ze zichzelf een aantal beperkingen en opdrachten op. Zo stelden ze elkaar elke dag een vraag die ze niet eerder durfden te stellen en schreven ze samen dialogen. Ze dwongen zichzelf dagelijks een scène en een decoridee te bedenken.

Maarten en Diederik

De tekst is het enige wat overeind bleef van al dat materiaal. In eerste instantie gaat die over hun reis. “Maar uiteindelijk zagen we vooral onszelf terug in de tekst. Je bent zelf gefrustreerd of ongelukkig en dat kleurt wat je schrijft. Je projecteert je ziel op wat je meemaakt”, zegt Diederik. “We hadden het gevoel dat we ons moesten afschermen van de buitenwereld en dat dat alleen lukte vanuit een soort kinderlijke fantasie", vervolgt Maarten.

“Je krijgt de vrijheid om te staan waarvoor je staat”

Dat performances meestal dicht bij de maker blijven, is voor Maarten een van de grootste krachten van het genre. “Ik hou heel erg van die eerlijkheid.” Ook Diederik vindt het fijn om vanuit zijn eigen fascinatie te kunnen werken en zichzelf op het podium te zetten in plaats van een rol te spelen. “Daarnaast worden we op school veel begeleid in andere disciplines, zoals video, fotografie of muziek. Zo heb ik ontdekt dat ik in videoprojectie mijn ei kwijt kan.”

Vrijheid is een belangrijk aspect van de performanceopleiding. “Je krijgt ontzettend veel vrijheid om jezelf te ontwikkelen binnen je eigen interesses”, zegt Maarten. “En om te staan waarvoor je staat. Het is heel aangenaam dat je op een bepaald moment onder woorden kunt brengen wie je bent en waarom je iets maakt”, vult Diederik aan.

“Onze opleiding is sterk gericht op de toekomst”

Het verschil met traditioneel teksttheater is volgens Maarten en Diederik dat je bij performance voelt dat de makers iets brengen vanuit een persoonlijke noodzaak, terwijl je bij teksttheater kijkt naar een stuk en of iemand het goed speelt. “Performance is heel experimenteel en zoekt naar nieuwe manieren van vertellen of beleven. Dat maakt dat onze opleiding sterk gericht is op de toekomst.”

Maarten en Diederik

Na hun opleiding willen Maarten en Diederik professioneel aan de slag met performance, al kan dat nog meerdere richtingen uit. “Ik schommel nu heel erg tussen het museale en het theatrale. Hopelijk houdt die schommeling in mijn werk nooit op”, zegt Maarten. Diederik overweegt zijn docentenbevoegdheid te behalen, zodat hij niet alleen zelf op de scène kan staan, maar hij zijn performancekennis ook kan doorgeven aan kinderen.

Beiden geloven ze in de toekomst van performance. “Het veld heeft nood aan zo’n vernieuwend en toekomstgericht spoor, al weet ik niet zeker of er momenteel al vraag naar is”, stelt Maarten. Volgens Diederik is de performancewereld vooral een strategisch spel. “Je bent zo sterk als je laatste voorstelling. Het is dus belangrijk dat je je goed weet te positioneren in het werkveld.”

Momenteel voeren Maarten en Diederik hun performances nergens meer op. Wanneer zij of hun medestudenten weer op het podium kruipen, verschijnt dat hier