"Koken als daad van zacht verzet"

Witlof From Syria

Zomer van Antwerpen

Marie Van Oost

Je zou meer naar theater willen gaan maar vindt de drempel soms te hoog? Je wilt je eens op een nieuwe manier maatschappelijk engageren maar weet niet hoe? Of je houdt gewoon erg veel van Syrisch eten? Sien Van Maeles foodperformance Witlof from Syria is origineel en best gedurfd, maar toch voor iedereen toegankelijk.

Als we de schaars verlichte ruimte binnenkomen, zet Sien Vanmaele (27) meteen al onze zintuigen aan het werk, en dat zal ze het komende uur blijven doen. Witlof From Syria is wat Vanmaele een foodperformance noemt. Het is een theatervoorstelling, met een zelfgeschreven tekst en een zorgvuldige regie, maar er zijn geen tegenspelers te zien. Toch is Witlof From Syria ook geen monoloog. Om haar verhaal te vertellen laat Vanmaele zich bijstaan door kikkererwten, sumak en tahini. Zachtjes leidt ze haar publiek binnen in de Syrische keuken. Voorzichtig, weet ze, want ze heeft een delicaat onderwerp gekozen. Maar dat doet ze ons dankzij haar originele maar vertrouwde invalshoek (iederéén houdt toch van eten?!) heel even vergeten.

© Thomas Dhanens

Vanmaele houdt onze ogen vast met haar sierlijke handen, die haast ritueel munt en peterselie hakken, granaatappelpitten pulken en komijn over de tafel strooien, terwijl ze intussen honderduit vertelt. Ze legt uit wat we zien en wat we ruiken, met een stem die even zelfverzekerd als eerlijk klinkt, want haar leerproces is de ruggengraat van de voorstelling.

Ze vertelt over Hesham die haar uitlachte toen ze de eerste keer een Syrische taart bakte, en over Yara die intussen een vriendin is geworden. Vanmaele ging namelijk langs bij verschillende Syrische gezinnen om samen te koken, als daad van zacht verzet.

Vastberaden om haar steentje bij te dragen aan de maatschappelijke crisis van de jongste jaren, maar bang en onwetend over wat ze dan net kan doen, zocht ze naar raakpunten tussen een vreemde en een vertrouwde cultuur. En dat raakvlak vond ze in de keuken. Vanmaele hoopt zo de stigmatisering te doorbreken en (haar eigen) angst om te buigen naar nieuwsgierigheid. Om meer te weten te komen over de mens achter ‘de vluchteling’.

© Thomas Dhanens

Daarom mijdt de theatermaakster doelbewust om over De Oorlog te praten. En dat zonder naïef of ignorant te zijn, want net als je je iets te comfortabel dreigt te voelen in Vanmaeles keuken, als de gezelligheid haast onmerkbaar is binnengesijpeld terwijl de labneh hing uit te lekken, durft Vanmaele enkele belangrijke vragen te stellen.

Via een bandopname gaat de theatermaakster als het ware in gesprek met zichzelf, en waar dat in het begin van de voorstelling nog als handig hulpmiddel diende om uitleg bij de gerechten te geven, gebruikt Vanmaele die naar het einde toe als een slimme methode om zichzelf - en zo ook het publiek - enkele kritische vragen voor te schotelen.

Zonder vrees spreekt Vanmaele uit wat elk van ons wel al eens gedacht heeft, en hier rekt ze het vooroordelenspectrum verder dan enkel racisme - ha ja, want ook de voorstelling gaat niet puur over etniciteit. Zo laat Vanmaele zien dat één probleem niet tot één cultuur te herleiden valt - en één cultuur al helemaal niet tot één probleem.

Witlof From Syria speelt nog tot 2 september in het oude Oval Office gebouw in Deurne.