Poppentheater: een vergeten kunstvorm

We vragen een expert hoe je een goed stuk maakt zonder dat de poppen aan het dansen gaan.

Arno Van Crombruggen

Poppen zitten al enkele jaren diep ingebakken in het geheugen van de televisiekijkers. Denk maar aan Sesamstraat, De Muppet Show of De Fabeltjeskrant. Spijtig genoeg vergeten we dat poppen op de planken ook een deel zijn van onze cultuur, en zeker in België. Daarom eren wij het poppenspel op deze internationale dag van het theater. 

 ©Pedrolino

Oorspronkelijk diende het poppenspel als een parodie op het dagelijkse leven en politiek. Het bracht de kijker uitleg over de nieuwigheden in de wereld, maar met een gezonde dosis humor. Dat is wat het moderne poppentheater nog steeds probeert te bereiken, al moeten er enkele compromissen gemaakt worden om mee te kunnen met een modernere wereld. Volgens Dieter Vanoutrive, de voorzitter van het Gentse poppentheater Pedrolino, gaat het dan vooral over de duur van de optredens. “De verhalen blijven hetzelfde, maar ze zijn een heel stuk korter. Vroeger was een stuk makkelijk anderhalf tot twee uur. Nu is één uur al het maximum.” 

©Théâtre Royal de Toone

Niet alleen de stukken zelf lijden onder het hoge tempo van de 21ste eeuw. Zo merkt Dieter ook op dat de jongeren die poppentheater willen leren maken het minder lang volhouden dan vroeger. “Er is in België geen school voor poppentheater. Het is zoals een ambacht, de ervaring wordt doorgegeven van speler tot speler.” 

Uit het juiste hout gesneden

Het poppentheater is een eigen kunstvorm buiten de wereld van het traditionele theater om. Maar dat betekent ook dat een poppenspeler uit het juiste hout gesneden moet zijn.

“Een goede acteur kan een slechte poppenspeler zijn en een goede poppenspeler een slechte acteur”, aldus Dieter Vanoutrive. “Het is eigenlijk zoals autorijden. Een poppenspeler moet alles tegelijk doen: praten, de pop doen bewegen en kunnen omgaan met het publiek.” Vooral dat laatste is belangrijk. Kinderen zitten vaker online waardoor het poppentheater meer en meer een unicum wordt. Ze blijven wel geboeid door het poppenspel, zolang de ervaring echt is. “Ze verplaatsen zich makkelijk in de fantasiewereld. Het is hetzelfde met speelgoed. Geef een kind een stuk speelgoed en ze blijven langer zoet met de doos. Dat geldt niet alleen voor de kinderen. Ooit is er na een optreden zelfs een leerkracht op mij afgestapt die zei dat hij zichzelf erop had betrapt mee te roepen met de kinderen.” 

©Théâtre Royal de Toone

Popgeschiedenis

Volgens sommige onderzoekers ontstond het poppentheater meer dan 4000 jaar geleden. Maar de eerste bevestigde vormen van poppenspel vinden we terug in de vijfde eeuw voor Christus in het oude Griekenland. Die vormen van figurentheater verschillen echter dag en nacht met de poppen zoals wij ze kennen in Europa. 

De oudste afbeelding van een poppenkast dateert uit het Brugge van 1344 en tot op de dag van vandaag blijft het poppentheater een West-Vlaamse traditie. 

Voor meer over de wondere wereld van het poppentheater kan je steeds terecht op de website van Pedrolino.