Waarom het ene goede doel het andere niet is

Festival van de Gelijkheid

Lotte

Festival van de Gelijkheid

© Lieselore Van Hertum

Peter Singer doneert ongeveer 40 procent van zijn inkomsten aan goede doelen, maar raadt iedereen af geld te geven aan cultuurhuizen of de Make a Wish-foundation. Hij komt op het Festival van de Gelijkheid (voor de gelegenheid op bezoek in Leuven) vertellen over effectief altruïsme. Wat volgt is een gesprek over liefdadigheid, dierenwelzijn, de vluchtelingenproblematiek en de vraag of tomaten ook pijn voelen. 

Er is wel wat interesse om Australisch ethicus Peter Singer aan het werk te horen over effectief altruïsme. Een rij wachtenden aan de ingang van Het Depot slingert zich rond het Leuvense Martelarenplein. Jong en oud komt luisteren naar een gesprek over de beste manier om de wereld te verbeteren.

Quoi?

"Effectief altruïsme" is een jonge filosofische stroming met een vrij simpel uitgangspunt. Geef weg wat je kan missen, maar schenk enkel aan goede doelen die hun geld nuttig en effectief besteden. Dat is geen keuze die je maakt met je hart, maar op basis van bewijsvoering en rationaliteit. "Als je investeert in het verbeteren van de wereld, wil je ook dat het de investering waard is."  

Dat lijkt eenvoudig genoeg. Natuurlijk wil je dat het geld dat je weggeeft ook echt een verschil kan maken. Ingewikkelder wordt het bij concrete voorbeelden. Want hoe meten we die effectiviteit? Met het geld dat we nodig hebben om één blindegeleide hond op te leiden, kunnen we blindheid voorkomen in 400 personen. Singer kiest resoluut voor die 400. 

Hij is bovendien een groot voorvechter van dierenrechten, waar hij enkele boeken over schreef. Allemaal goed en wel, vindt iemand uit het publiek, maar wat dan met onze planten? "Ik geloof niet dat een tomaat pijn kan voelen," antwoordt Singer. "Tot dat bewezen kan worden, hou ik me daar niet mee bezig."

In gesprek over effectief altruïsme

Het Festival van de Gelijkheid nodigt ook vier panelleden uit om met Singer over effectief altruïsme in gesprek te gaan. Alicja Gescinska, Frank Vandenbroucke, Tinneke Beeckman en Ish Ait Hamou krijgen een plaatsje op het podium en in de sofa.

"Het is een stroming die bij millenials een goede voedingsbodem kan vinden", denkt filosofe en schrijfster Tinneke Beeckman. "Mensen voelen dat ze het recht hebben om eigen keuzes te maken, ook als die verschillen van degenen rondom hen. Door globalisering en technologie zijn we nu verbonden met de rest van de wereld. Dat inspireert ons om ook elders te helpen waar we kunnen."

Schuilt er geen gevaar in het berekenen van effectiviteit met geld, vraagt filosofe en auteur Alicja Gescinska zich af. Wat met dure medicatie voor zeldzame ziektes? Moeten we dan maar stoppen met daarin te investeren? "Ik ben akkoord dat dat emotioneel heel moeilijk is", antwoordt Peter Singer hierop. "Maar als we een publiek fonds hebben voor gezondheidszorg, moeten we harde keuzes maken." Vanuit het publiek komen er kritische vragen over die verheerlijking van de rationele keuze. "Mensen maken emotionele keuzes. Ze doneren aan kankeronderzoek, omdat ze iemand verloren hebben aan de ziekte", stelt een vrouw.

Aan welke goede doelen kunnen we dan het best ons geld geven? Singer lijst enkele sites op, zoals Give Well of The Life You Can Save, die nagaan hoe effectief een organisatie zijn donaties gebruikt. Deze websites zijn gestart door individuen. Daar heeft ex-politicus en huidig hoogleraar Frank Vandenbroucke het moeilijk mee. "Je legt de macht bij de rijken, degenen die kunnen geven. Ik ben bang om de beoordeling van goede doelen te privatiseren. Daar hebben we publieke instituten en verantwoording voor nodig." Het levert hem een applaus op. 

Een tweede applaus volgt snel wanneer choreograaf en schrijver Ish Ait Hamou hem antwoordt: "Mensen nemen zaken in eigen handen omdat de politiek hen teleurgesteld heeft." Hij reisde voor het VIER-programma Terug naar eigen land in het spoor van de vluchtelingen. "In dat geval gaat het er niet om hoeveel geld je hebt om weg te geven, maar om wie je bent als persoon. Je hebt een bepaalde hoeveelheid uren en woorden, wat kan je daar mee doen om iets veranderen? Die verandering begint bij jezelf, je straat, je stad, je land. En misschien ooit de wereld."

Het Festival van de Gelijkheid, met debatten, interviews, performance en nog veel meer, gaat door op 1, 2 en 3 december in de Vooruit in Gent. Tot dan worden ook verschillende evenementen op verplaatsing gehouden. Om op de hoogte te blijven van activiteiten volg je de facebookpagina

Lees meer over effectief altruïsme in Peter Singers boek The Most Good You Can Do.