Alle musea, concertzalen, theaters, ... sluiten even de deuren. Heel wat activiteiten worden daardoor geannuleerd of verplaatst door organisatoren, als corona-preventie.

Ambient: atypische muziek voor atypische tijden

Ambient: atypische muziek voor atypische tijden

Atypische tijden vragen om atypische muziek. Geen wonder dus dat het genre ambient dezer dagen zo populair is.

Ook in België zijn er muzikanten die bewust géén ritmische of melodische muziek maken. Ze focussen zich liever op het creëren van zogenaamde 'soundscapes'.

Ook wat cultuurtips tussen je saaie mails? Abonneer je op onze nieuwsbrief.

Ambient?

De hoeksteen van het genre is het album 'Ambient 1: Music for Airports' van Brian Eno uit 1978. De muziekstijl dankt zijn naam aan deze baanbrekende LP. Eno, destijds ook lid van de populaire rockband Roxy Music, gooide op 'Music for Airports' alle muzikale conventies overboord.

In de vier tracks op het album staat niet de melodie, de groove, of het ritme centraal. Wel het geëxperimenteer met synthesizergeluiden die als 'sfeerscheppend' omschreven kunnen worden.

Soundscapes?!

Wat gecreëerd wordt is een muzikale 'soundscape', de geluidstegenhanger van een landschap ('landscape'). Door verschillende tonen wordt een volledig nieuwe wereld gevormd.

Neem je hoofdtelefoon erbij en test het gerust zelf. Wanneer je bovenstaande plaat afspeelt, verdwijn je even uit de wereld rondom je. Je wordt geabsorbeerd door de overweldigende combinatie van muziek en omgevingsgeluiden.

Even 'negeerbaar' als interessant

Het straffe aan (goede) ambient is dat de composities ook overeind blijven als je niet aandachtig luistert. Een van Brian Eno's beroemdste quotes over het genre is:

"It must be as ignorable as it is interesting."

En gelijk heeft ie. Hoe goed hiphop, punk, en techno ook kunnen zijn, als achtergrondmuziek verliezen deze genres hun kracht. Ze hebben per definitie een actief publiek nodig, zowel op luister- als beweegvlak.

Het omgekeerde is ook waar. Typische achtergrondmuziek (zoals een loungetrack in een cocktailbar) stelt amper iets voor als je er aandachtig naar luistert.

Ambient heeft het allebei. Het stoort niet als je het opzet tijdens het studeren, en is razend interessant als je actief luistert.

Andere voorbeelden?

Brian Eno is de grondlegger, maar lang niet de enige ambient-artiest die tot de verbeelding spreekt.

Een andere pionier van het genre is Craig Leon. Leon is de producer van het eerste album van de legendarische punkband Ramones (1976), maar het moest niet altijd van one two three four of hey ho let's go zijn voor hem.

In '81 en '82 releaset hij Nommos en Visiting, twee albums die samen Anthology Of Interplanetary Folk Music Vol. 1 vormen. Sluit je ogen en je waant je op de Marsverkenner Perseverance, vliegend door de kosmos.

Aphex Twin loodste het genre in de jaren '90 naar de 21ste eeuw. Hij hanteerde Brian Eno's soundscapes-formule en voegde daar computergestuurde beats aan toe. Die computerbeats waren toen zeer vernieuwend, en klinken 30 jaar later nog steeds verdomd fris. Het maakt van Selected Ambient Works 85-92 een van de beste electronica-albums ooit.

"Pfoe, klinkt toch best heftig allemaal."

Dat klopt. Het kan soms heftig zijn om je meteen volledig in de wondere wereld van de ambient te storten. Een goed idee om te wennen aan die hyperexperimentele sound, is starten met artiesten die ambient-elementen in hun sound mengen met bekendere genres als hiphop, indiepop, en jazz.

En laat net de Belgische muziekscene daar gespecialiseerd in zijn!

Ambient in Belgische hiphop

Met een RITCS-student Geluid (Simon Kremar) achter de knoppen is het niet verwonderlijk dat Domoor steunt op ambient-klinkende 'beats'. Op die minimalistische klanken declameert Lukas Anthierens zijn Brihang-achtige poëzie.

Beluister deze unieke en geslaagde combinatie op hun debuut-EP De Onderste Boven (2020):

Ambient in de Belgische indiepop

OUTER maakt naar eigen zeggen sunday night music. En zondagavond, dat staat gelijk aan het StuBru-programma duyster. Een programma dat zo populair is, dat het een muziekgenre op zich werd. Het omvat weemoedige, treurige muziek.

De Gentse band valt volledig onder die noemer. Elk nummer vormt een breekbaar geheel dat steunt op een aan ambient schatplichtig vervreemdend sfeertje.

Ambient in de Belgische jazz

Net als ambient wordt jazz traditioneel beschouwd als een 'moeilijker genre'. Vandaar ook de vele kruisbestuivingen tussen de beide muziekstijlen. Moeilijk + moeilijk betekent echter niet per se 'onmogelijk'. Integendeel.

SCHNTZL is zo'n band die er toch mee wegkomt. Gewapend met de traditionele jazzinstrumenten piano en drum, gaan Hendrik Lasure en Casper Van De Velde op zoek naar de meest atypische/ambient klanken. Dat deze klanken toch een speels, suggestief, en vooral catchy geheel vormen, is fascinerend.

De experimentele Broensgebuzze EP (2019) van jazzband De Beren Gieren neemt je mee op een ontdekkingsreis. Ook in de rest van hun (beregoed) repertoire is de rode draad een zoektocht naar mysterieuze en dwarsliggende electronica-klanken. Benieuwd naar hun aankomend album Less is Endless.

Toch all the way?

Zij die toch all the way willen gaan, of ondertussen genoeg opgewarmd zijn, nemen best hun headphones erbij voor een spirituele trip met het onversneden ambient-fenomeen SKY H1. De door haar gevormde soundscapes blazen je van je sokken.

SKY H1 is een klinkende naam binnen de ambient-wereld. Ze bewijst dat ruim 40 jaar na Brian Eno's luchthavenmuziek, het genre nog steeds springlevend is.

hoofdingsafbeelding: sky h1 © anastasia moser
25 februari 2021