“Ik leer er het meest uit wanneer ik eerst keihard met mijn kop tegen de muur loop”

“Ik leer er het meest uit wanneer ik eerst keihard met mijn kop tegen de muur loop”

Cato Oyen (22) is sinds haar achttiende zelfstandig grafisch ontwerpster en illustratrice. Daarnaast werkt ze parttime in een koffiebar. BILL Ranger Tess ging naar haar atelier voor een gesprek.

Cato verwelkomt me in haar knus ouderlijk huis in Hove. Een plek waar ze naast een hond en een kat, ook haar eigen atelier en bureau heeft. Sinds vier jaar is Cato zelfstandig grafisch ontwerpster. “Ik zal je eerst mijn bureau even tonen.” Een plek waar ze vier dagen op zeven freelance opdrachten uitvoert en bestellingen verwerkt die op haar eigen site gemaakt worden.

Kat

“Als je me zegt: je moet het zo doen, dan ga ik het hoogstwaarschijnlijk anders doen.”

“De reden waarom ik zo jong al zelfstandige ben geworden, is omdat school me niets meer zei. Ik heb enkele weken een opleiding Grafische Vormgeving geprobeerd, maar tegen de herfstvakantie had ik het daar al gezien. Voor de honderdduizendste keer collages maken was voor mij echt te saai. De opdrachten die ik als zelfstandige op dat moment kreeg, trokken veel meer mijn aandacht. Op dat moment heb ik de klik gemaakt: ‘Oh, het schijnt dat je op deze leeftijd een zaak mag oprichten. Interessant, we doen dat.”

Cato weet wat ze wil. “Als je me zegt: je moet het zo doen, dan ga ik het hoogstwaarschijnlijk anders doen.” lacht ze. “Ik leer het meest uit opdrachten waarbij ik eerst met mijn kop tegen de muur loop. Het is met vallen en opstaan, hoe cliché dat ook klinkt.”

Cato3

Bijklussen

Naast haar zaak werkt ze drie dagen per week in Bar Stark, een gezellige koffiebar in Deurne. “Voor mij vormt dat een perfect evenwicht. De helft van de week alleen achter mijn bureautje zitten, de andere helft fysiek werk verrichten en een babbeltje slaan met de mensen. Al wordt het wel moeilijker en moeilijker om dat te combineren. Mijn klanten verwachten dat ik 24/7 bereikbaar ben. Doorgaans is dat ook zo, maar wanneer ik in de koffiebar sta en ze me vragen om snel iets door te sturen, is dat op dat moment onmogelijk.” Intussen werkt Cato al twee jaar als barista. “Officieel ben ik zelfstandige in bijberoep. In mijn hoofd is dat natuurlijk andersom. Het komt wel eens in mij op om fulltime zelfstandige te worden, maar momenteel houd ik nog iets te veel van mijn job als barista om er al een punt achter te zetten.”

“Het risico om volledig zelfstandig te zijn is voor mij minder groot. Ik woon nog thuis, heb geen vaste kosten - eigenlijk is mijn zaak een beetje mijn speeltuin. Oké, akkoord, achttien is misschien wel extreem jong, maar ik vind dat een voordeel. Het jaar waarin je opstart is minder cruciaal dan wanneer je een eigen auto, huis en kinderen hebt. Dan is het vrij moeilijk om te denken: YOLO ik investeer geld in het drukken van een hoop T-shirts zonder te weten of er überhaupt een toekomst in zit.” Op Cato’s webshop kan je terecht voor allerlei toffe zelfgemaakte gadgets zoals postkaartjes, tote bags en posters. “Dat zijn de dingen die ik voor de lol maak. Ik wil me hoofdzakelijk profileren als illustratrice en grafisch ontwerpster.”

Uitlaatklep

Boven haar bureau hangt een foto uit haar kleutertijd, ijverig tekenend. Een foto waar ze af en toe naar kijkt als ze twijfelt aan haar kunnen en het avontuur waarin ze zich heeft gestort. “Die foto bewijst voor mij dat ik nu doe waarvoor ik ben gemaakt. Al flitst het soms wel eens door mijn hoofd dat het makkelijker zou zijn om van 9 to 5 voor een werkgever te werken. Maar zou ik daar gelukkiger van worden? Er zal altijd een project moeten zijn waar ik me in kan verdiepen.”

Haar illustraties maakt ze met de iPad. “Mijn iPad is echt mijn dikke vriend. Vroeger moest ik alles op papier tekenen, inscannen en omzetten. Dat nam suuuuper veel tijd in. Nu gaat het allemaal veel sneller en kan ik daardoor meer opdrachten aannemen.”

Foto

“Tekenen is altijd al mijn uitlaatklep geweest. Mijn sterrenbeeld is Tweelingen. Blijkbaar is het typerend dat een Tweeling heel gevoelig is aan pieken en dalen. Op bepaalde momenten kan ik heel gelukkig zijn en vlak erna super verdrietig. Als kind trok ik vaak overstuur naar mijn kamer en begon ik drie uur aan een stuk te tekenen en te knutselen. Toen ik in het middelbaar kunst studeerde is dat even verdwenen. Opeens dacht ik dat ik niet goed genoeg was in wat ik deed. De keren waarop ik de waarnemingstekenles huilend uitrende en een scène maakte, zijn ontelbaar. Gelukkig heb ik dat zelfvertrouwen intussen terug opgebouwd, merk ik dat er ook effectief een markt is voor wat ik doe, en dat ik blijf evolueren.” Iets wat de mensen rondom Cato ook opvalt. “Onlangs kwam ik twee oud-leerkrachten tegen. Ik vertelde hen dat ik intussen twee boeken had geïllustreerd. Hun mond viel haast open van verbazing,” glundert ze.

Eerlijk op social media

Wie haar volgt op Instagram, weet dat Cato zowel goede als minder goede dagen online durft te delen. “Ik vind het jammer dat er zo fake wordt gedaan op social media. Vaak schilderen mensen hun leven af als ‘perfect’, of trekken ze au contrair aandacht met het feit dat ze hun been gebroken hebben en hoe moeilijk dat wel niet is. Ik ben geen van beiden. Maar als mijn f*cking broek van de ZARA niet past, terwijl ze beweren dat het een maatje 42 is, dan ben ik gefrustreerd en wil ik dat delen. Want komaan, ik kan hier toch niet alleen in zijn? En inderdaad, ik kreeg 150 DM’s binnen van meisjes met hetzelfde verhaal. Ik wil iemand zijn met een zekere impact, al is het maar op één iemand.”

"Ja, ik onderneem en maak soms dt-fouten in mijn mails. En toch doe ik het."

Zo is ze ook open over haar mentale gezondheid. “Ik ben ook eens open geweest over het feit dat ik twee depressies heb gehad. Ik wil niet dat mensen mijn foto zien passeren op Instagram en denken ‘ah, dat is die met haar depressies,’ maar wil wel even melden dat het me is overkomen. Dat ik ondanks dat alles toch sta waar ik nu sta. Misschien is dat een motivatie voor iemand die in hetzelfde schuitje zit, misschien niet. So be it. Hetzelfde met mijn dyslexie. Ja ik onderneem en maak dt-fouten in mijn mails. En toch doe ik het, al houdt het me soms tegen. Ik vind dat echt belangrijk. Maar af en toe ben ik ook gewoon die ene basic bitch op Instagram hoor,” lacht ze.

“Iets in mij wilt altijd de beste zijn”

Naast haar bureau op de bovenste verdieping, heeft ze een atelier in haar tuinhuis waar ze onder andere zeefdrukt. Een gezellig plekje vol rollen papiertape, tubes verf en postkaartjes.

Collage

Een woord dat Cato perfect omvat is autodidact. “Omdat ik geen hogere opleiding heb gevolgd, zoek ik onbekende dingen waarop ik tijdens een creatief proces stuit op op YouTube. Zo krijg ik gaandeweg technische aspecten onder de knie op mijn eigen tempo. Ik weet nog niet alles, maar momenteel weet ik genoeg.” Daarnaast is ze ook een echte perfectionist. “Iets in mij wilt altijd de beste zijn. Hoewel ik vrij bescheiden overkom, wil ik diep vanbinnen alles wel keigoed doen en erkend worden door anderen dat ik er ook effectief goed in ben.”

“Ik wil niet zo iemand zijn die enkel en alleen kan wat ze op school heeft geleerd, net zoals de vijfentwintig anderen in haar klas. Mijn leerkracht uit de middelbare school had me aangeraden om zeefdrukken uit te proberen. Ik ben al het nodige materiaal gaan kopen en heb me erin verdiept. Omdat ik zot ben van alles wat met papier en drukken te maken heeft, was ik meteen verkocht. Het is eerst duizend keer mislukt natuurlijk, maar daardoor weet ik welk materiaal en welke belichting ervoor zorgen dat ik het beste resultaat krijg.”

Een leuk cadeau dat je op Cato’s site kan bestellen, zijn gepersonaliseerde posters. “Je kan op de site aanduiden over hoeveel personen en dieren het gaat in de tekening. Die berekent dan vanzelf een prijs. Van elk ‘personage’ vraag ik een foto en een korte beschrijving: wat voor iemand is het, wat voor kleren draagt hij. Daarnaast vraag ik ook hoe je wilt dat de poster eruit ziet. Wil je dat iedereen op zijn handen staat? No problemo.

Zeefdruk

Ik vraag haar of er nog iets is wat ze absoluut gedaan wilt hebben. “Een kinderboek illustreren. Maar dat ga ik binnenkort ook gewoon keihard doen. Samen met drie vrienden uit Kortrijk ga ik een literaire organisatie opstarten. We willen kortverhalen uitgeven van jong talent, hen een platform geven en ondersteuning bieden.”

“Ik krijg ondertussen iets grotere opdrachten als grafisch ontwerpster, wat ontzettend leuk is. Momenteel ben ik met twee brandings bezig. Ik mag de volledige huisstijl, de site en al het drukwerk ontwerpen. Voordien ging het eerder om een flyertje hier, een naamkaartje daar. Ik vind het zalig dat het nu om een geheel draait. Binnenkort mag ik dan weer een wereldkaart ontwerpen voor scholen, zonder alle cliché tekeningetjes zoals de hutjes in Afrika. Dat vind ik de grootste troef aan mijn job: het wordt nooit bandwerk.”

Zelf goesting gekregen om te illustreren? Check dan één van de illustratieworkshops of -tentoonstellingen in de BILL-kalender.

TessJacobs

Twintig jaar oud - gebeten door alles wat met cultuur te maken heeft. Naast mijn studie geschreven journalistiek aan de AP Hogeschool ben ik een proud BILL Ranger,yeehaw!