Alle musea, concertzalen, theaters, ... sluiten even de deuren. Heel wat activiteiten worden daardoor geannuleerd of verplaatst door organisatoren, als corona-preventie.

“Ik zie mezelf eerder als verzamelaar dan als fotograaf”

“Ik zie mezelf eerder als verzamelaar dan als fotograaf”

Op een zachte herfstdag cruise ik met mijn auto richting Gent. Daar tref ik fotograaf Jonathan De Maeyer. Samen met drie vrienden deelt hij er een huis op de grens van Mariakerke. In het gedeelte dat is omgetoverd tot zijn eigen werkruimte, ploffen we met een koffie in de zetel om het te hebben over zijn werk en zijn visie op interpretatie.

© Jonathan De Maeyer
© Jonathan De Maeyer

“Mijn werk draait rond landschappen. Eigenlijk nog meer rond kijken en het kijken naar een landschap. Het kijken naar kunst. Dat gebeurt natuurlijk vanuit mijn eigen perspectief, maar toch wil ik het zo open mogelijk houden voor iedereen. Het heeft vaak iets poëtisch. Al vind ik het gevaarlijk om in deze fase mijn eigen stijl te omschrijven. Het is een moeilijke periode om dat te doen. Wanneer je net aan het tentoonstellen bent of een jury hebt op school, kan je daar makkelijker over uitweiden omdat je dan een uitleg hebt voorbereid. Ik merk dat ik er momenteel niet te hard over wil nadenken, omdat alles zo vanzelf gaat. Dat zulke periodes elkaar afwisselen, is belangrijk. Met momenten moet je zonder nadenken dingen kunnen maken, om erna te kunnen werken aan de afwerking.”

“Ik vergeet soms dat ik me nog maar een jaar comfortabel genoeg voel om mijn huidig werk in de vorm van een tentoonstelling naar buiten te brengen. Ik zie mezelf dikwijls eerder als verzamelaar dan als fotograaf. Ik registreer en documenteer op mijn eigen manier. Het belangrijke proces van selecteren en verwerken gebeurt pas achteraf. Daarom is fotografie zo’n verwarrend medium. In se is het een simpele handeling die iedereen kan, maar het is de manier van werken die het verschil maakt.”

Vrije interpretatie

“Gelaagdheid is iets wat steeds terugkomt in mijn beelden. Iets wat op zich een natuurlijk proces is wanneer je naar een foto kijkt. Je kijkt door je ogen, doorheen een frame naar de werkelijkheid die zich daar afspeelt. Maar in realiteit is die werkelijkheid door mijn oog, door mijn lens, door de printer, door het kader tot bij jou gekomen. Als je je daar bewust van bent en die stappen lichtjes uit elkaar trekt, kan je in die marges openingen creëren waar je dingen in kwijt kan. Interpretatiemogelijkheden."

2

"Dat is ook de reden waarom tachtig procent van wat ik maak in zwartwit is. Zwartwit is een reductie van informatie, waardoor je nog specifieker inzet op het beeld en de vormen. Met kleuren kan dat evengoed, maar dat werkt op dit moment alleen maar afleidend voor mij. Ik wil me echt focussen op wat tastbaar is, daarbij is kleur momenteel niet van belang.” Zegt hij terwijl hij koffiegruis samendrukt in zijn French Press.

“Je kan niet objectief naar iets kijken: dat vind ik interessant”

© Jonathan De Maeyer
© Jonathan De Maeyer

“Er wordt me vaak gevraagd waar mijn foto’s juist genomen zijn. Ik ben gestopt met die locaties prijs te geven, omdat dat afleidend werkt. Je hebt die informatie als kijker niet nodig, vind ik. Ik wil de kijker niet te veel sturen in zijn interpretatie maar door een bepaalde ruimte te laten, stuur je de kijker met kleine zetjes toch in een bepaalde richting. Vertellen waar de foto is genomen gaat juist averechts werken. Dan gaan ze het bijvoorbeeld associëren met de herinneringen die zij hebben aan dat bepaalde land, terwijl ik het enkel wil hebben over de sfeer die dat landschap uitstraalt en niet alles wat daarrond hangt. Het is gek hoeveel achtergrond je als kijker bij iets haalt. Ik vind het enorm interessant hoe wij gewoonweg niet objectief naar dingen kunnen kijken.”

Jeff Wall is een fotograaf die me heel erg inspireert. De manier waarop hij naar de realiteit en het medium fotografie kijkt, is heel intrigerend. Zijn beelden zijn heel erg anders dan de mijne en toch kijk ik naar hem op. Hoewel ik dikwijls meer inspiratie haal uit filmmakers en filosofen. Ik voel me niet altijd even thuis in de fotografiewereld. Oké, ik maak foto’s en kan mezelf fotograaf noemen, maar ik kan me evengoed vinden in het werk van cineast Michelangelo Antonioni of het boek ‘Filosofie van het Landschap’ van Ton Lemaire.” Jonathan geeft me een groen boekje aan dat hij van zijn boekenplank heeft gehaald. “Dat boek heeft mijn praktijk getekend. Zijn essays hebben de manier waarop ik kijk beïnvloed.”

Tentoonstellen

Sinds 4 november hangen er een stuk of tien werken van Jonathan ten toon in Bar Lume in Gent. “Een bar waar ik één keer per week werk. Ik wilde daar graag iets tonen wat toegankelijk is. Wat aan de muur hangt mag deels de sfeer bepalen, maar ik wil mijn grote vraagstukken over landschap niet opdringen aan iemand die rustig een koffietje komt drinken of afspreekt met zijn of haar lief. Dat vond ik een moeilijke afweging, omdat ik het risico niet wilde lopen dat ik iets zou tonen wat me niet representeert als kunstenaar. Ik was bang dat mensen hun verwachtingspatroon van mijn werk gingen reduceren tot die tien beelden die daar aan de muur pronken, terwijl dat niet honderd procent representatief is. Desondanks vind ik het héél leuk om te doen.”

“Volgend jaar heb ik een tentoonstelling in Z33 in Hasselt met het format ‘Currents’. Via een open call selecteren zij jonge curatoren. Die curatoren selecteren vervolgens werk van jong afgestudeerden in de kunst. Op Sint-Lucas hebben ze mijn werk gezien en uitgekozen. De datum van de tentoonstelling staat nog niet vast, maar ik kijk er heel erg naar uit.”

1

“Netwerken moet snel gaan anno 2019: ik voel me genoodzaakt om terug op een smartphone over te stappen”

“Ik merk dat Instagram een noodzakelijk medium is. Vaak is een Instagrampagina hebben belangrijker dan een website. Ik vind het leuk om in dat concept mee te gaan. Een jaar geleden ben ik terug overgestapt op een oude Nokia. Dat is een super fijn gevoel, maar wanneer je veel projecten gaat combineren is het met zo’n toestel haast onmogelijk om promo te maken. Ik kan de foto’s die ik onderweg maak, pas 's avonds wanneer ik thuis kom delen. Dat is geen manier van werken. Netwerken moet anno 2019 snel gaan en dat is oké voor mij, op dat vlak wil ik zeker het ritme van onze tijd volgen. Ik voel dus dat ik om die reden terug op een smartphone moet overstappen. Al ben ik op alle andere vlakken groot voorstander van vertraging.”

Onderweg

“Ik heb nog een hele lijst aan plekken waar ik naartoe wil. Op dit moment maakt het eigenlijk niet uit waar ik foto’s maak, omdat ik al zo veel plekken heb gezien: intussen heb ik een archief opgebouwd van Marokko tot Kazachstan. Tijdens mijn laatste reis ben ik van Gent naar Istanbul gereisd met het openbaar vervoer. Per trein, per bus, al liftend en wandelend. Alles door elkaar. Waar ik onderweg terecht ging komen, wist ik niet. Daarom was het fijn om Istanbul als eindpunt te hebben. Al had ik daar niet bepaald iets specifiek te zoeken. Het is vooral de weg die belangrijk is.”

4

“Reizen is verkennen”

© Jonathan De Maeyer
© Jonathan De Maeyer

“Ik vind het leuk om mijn reizen als een verkenning te zien. Met zomaar het vliegtuig nemen ben ik gestopt. Uit milieuoverwegingen, maar evengoed omdat je veel te snel van punt A naar punt B gaat. Het is juist al wat daartussen ligt dat interessant is. Ik vind het leuk om te begrijpen hoe het landschap in elkaar zit. Twee jaar geleden ben ik van Spanje naar Marokko gevaren per boot. Zo kon ik bewust de overgang van Europa naar Afrika begrijpen. Althans op die specifieke plek.”

“Onderweg is ook mijn liefde voor fotografie ontstaan. Van kindsbeen af kregen mijn zus en ik wegwerpcamera’s mee op vakantie. Ik denk dat ik daar veel harder mee bezig was dan mijn zus. Mijn vader fotografeerde vaak, meestal analoog. Er is een foto van op vakantie, waarvan ik weet dat ik die met mijn vader zijn fototoestel heb genomen. In het zesde leerjaar kreeg ik mijn eerste, eigen fototoestel. Zo’n klein dingetje. Fotograaf worden is sindsdien een organisch gevolg geweest.”

“Als ik nu een volgende bestemming zou moeten kiezen, zou dat Georgië zijn. Nadat ik via Spanje Marokko ben binnengeraakt en onlangs naar Turkije ben gereisd, lijkt het me een logisch gevolg om van daaruit Georgië te ontdekken. Zo kan ik stap voor stap mijn lijstje afwerken.”

Combineer het kijken naar de foto's van Jonathan met een optreden in Bar Lume:

12 december 2019
TessJacobs

'Als de wereld begrijpelijk was, zou er geen kunst bestaan' - Camus