Punk Graphics: een knip-en-plak cultuur

Punk Graphics: een knip-en-plak cultuur

Punk will never die! Dé punktentoonstelling verschijnt in het ADAM (Brussels Design Museum) en haalt de punkesthetiek onder het stof. De kunststroming die gekenmerkt wordt door een zeker mate aan shock value wordt tentoongesteld in Punk Graphics: Too fast, TOO YOUNG TO DIE.

Het wordt tijd dat je de punkscene wat beter te leert kennen. De tentoonstelling loopt nog tot 26 april 2020.

Met je museumpas bezoek je de expo in het ADAM gratis. Met deze pas kan je één jaar lang alle deelnemende musea in heel België gratis bezoeken, en dat zo vaak je maar wil. Ontdek hem hier!

Mohawks, piercings en veiligheidsspelden

Wie ‘punk’ zegt, denkt meestal aan enge getatoeëerde mannen met een hoge hanenkam. Weg met dit stereotiep beeld!

Punk stereotiep

Punk” kent eigenlijk verschillende betekenissen. Op die manier verwijst het voor sommigen naar een specifieke tijd en plaats. De beweging bloeide vooral in het midden van de jaren 1970 in grote steden als Londen en New York. Rond deze periode ontstonden een aantal iconische bands die duidelijk een afdruk op de muziekwereld hebben achtergelaten.

Voor anderen is het eerder een vorm van expressie, bijvoorbeeld te herkennen aan hun shockerende kapsels en leren jassen met stoere studs. Aan de andere kant, kan punk ook gezien worden als een soort multiversum van misfits gebonden door hun afkeuring van de maatschappij.

Jawel, de punkesthetiek is meer dan hanenkammen, veiligheidsspelden en heftige gitaarriffs. Dat is precies wat de tentoonstelling PUNK GRAPHICS wil aantonen. De impact dat de punkbeweging heeft achtergelaten, op vlak van cultuur, is nog steeds voelbaar.

De punkesthetiek

De punkbeweging is ontstaan in de jaren zestig, maar kende zijn bloei midden jaren zeventig. De punkers waren toen jong, grungy en gefrustreerd over de maatschappij. Deze frustraties brachten ze tot uitdrukking door hun kledij en uiterlijk te pimpen met allerlei accessoires, piercings en make-up.

Punk fashion

Je ziet ze waarschijnlijk al voor je: zwarte eyeliner, zware zilveren kettingen en hangslotjes, veiligheidsspelden, leren jassen, Dr.Martens look-a-likes en kleurrijke hanenkammen. De creativiteit van de punkers wordt vaak uitgedrukt door hun DIY (do-it-yourself) esthetiek.

De punkers vormden samen een subcultuur dat muziek en mode overstegen. De esthetiek verspreidde zich naar andere vormen als posters, flyers maar ook albumcovers.

Kenmerkend aan deze cultuur is parodie, collage en pastiche (een soort parodie met de bedoeling belachelijk te maken of te bekritiseren). Het remixen van verschillenden afbeeldingen creeërt dan ook een paar grappige, absurde en vaak ook controversiële illustraties.

PUNK GRAPHICS

Cover art

De Sex Pistols leidde de bloeiende punk-rebellie met het iconisch liedje én cover art van God Save The Queen in 1977. Zowel de single als de albumhoes lieten de Britten met hun mond vol tanden. Dat leidde dan ook tot de censurering van de track. Het schandalige anti-monarchistisch beeld werd ondanks alles vierentwintig jaar later gedoopt als beste platenhoes ooit gemaakt. En terecht ook, want de iconische beplakte foto van Queen Elisabeth is iedereen bekend.

God Save the Queen (1977)
God Save the Queen (1977)

Een andere iconische album cover is die van de Buzzcocks met Orgasm Addict. De Britse punkband uit de jaren zeventig gebruikte cover art ontworpen door Malcolm Garrett en Linder Sterling.

Deze twee ontwerpers zeggen je waarschijnlijk niks. Geen nood, ons ook niet. Toch worden zij beschouwd als designhelden. Het duo heeft elk een prominente rol gespeeld in de punkcultuur en de beeldtaal sterk gemarkeerd.

De knip-en-plak techniek, die duidelijk wordt gehanteerd op de cover, leende zich van de DIY-esthetiek, die op zijn beurt kenmerkend is aan punk. Het is een collage van verschillende beelden waaronder een naakte vrouw, met een strijkijzer als hoofd.

Album cover Organism Addict van Buzzcocks
Album cover Organism Addict van Buzzcocks

Punkcultuur nu?

Punk is niet dood. Althans hebben nieuwe generaties het voortouw genomen en geleid tot een verdere ontwikkeling van punkmuziek. Bands beschikken elk elementen die eigen zijn aan de punkbeweging uit de jaren ‘70 en ‘80.

Death Hymm Number 9, is een vrij onbekende Amerikaanse punkband maar het maakt super authentieke punkmuziek. Niet alleen de sound maar ook hun albumcovers doen je meteen terugdenken aan de oude punk. De albumhoes van Smokestack Frightening beschikt over alle elementen: een collage van beelden, het gebruik van felle kleuren en een bizar aapmens dat een loze accordean draagt. Absurditeit op zijn best!

De band Teengenerate klinkt misschien ook niet zo familiar. Het was een Japanse band uit de jaren negentig die garage punk leverde met brandende energie, humor, en vaak ook onbegrijpelijke Engelse lyrics. De band uit Tokyo toonde met het album Get Action! uit 1995 dat de punkesthetiek uit de jaren zeventig is blijven voortbestaan.

Het lijkt wel alsof de bandleden van Amyl and the Sniffers een tijdmachine hebben gebruikt. Met hun gelijknamig album brengt de Australische band klassieke, rauwe punk rock, net zoals ze dat meer dan veertig jaar geleden brachten. De band ziet eruit alsof ze zo uit het verleden komen.

Is hiphop de nieuwe punk?

Momenteel leven wij in een punktijdperk van de hiphop. Verschillende artiesten uit de hiphopwereld hanteren punk elementen in hun muziek. Zo kreeg de do-it-yourself mentaliteit, dat eigen is aan de punkcultuur, een rol in de hiphopscene. Punk rap wordt dat ook vaak geassocieerd met Soundcloud rappers die op het gratis platform hun muziek kunnen uploaden en delen. Bekende artiesten als Post Malone en Travis Scott hebben bovendien hun succes te danken aan dit platform.

Het zelf produceren en distribueren van muziek op het internet is dan ook een vorm van deze DIY-cultuur. Daarnaast gaven de punkers uitdrukkelijk commentaar op bepaalde sociale en politieke kwesties uit hun tijd. Deze kritiek gevulde lyrics komen ook uitdrukkelijk terug in de hiphopscene, denk maar aan Kendrick Lamar of Joey Bada$$ die commentaar geven op politiebrutaliteit, racisme en onderdrukking.

Joey Bada$$$ die tegen politiegeweld protesteert
Joey Bada$$$ die tegen politiegeweld protesteert

De nieuwe generatie rappers geven een hybride sound van hiphop en punk. Artiesten als de controversiële XXXTentacion en 6ix9ine gebruiken punk ideologieën als simpele maar bekritiserende teksten en chaotische beats in hun liedjes, waardoor zij als punk-rappers worden beschouwt.

Hiphop is het nieuwe punk!

Punkcultuur niet altijd in punkcultuur

De beeldtaal van de punkbeweging heeft een stempel gedrukt op de hedendaagse popcultuur. De knip-en-plak gedachtegoed is van de vroege punk doorgesijpeld naar de hedendaagse kunst. Do-it-yourself oversteeg de punktijd en wordt tegenwoordig vaker gehanteerd.

I D

Bepaalde punk graphics, of karakteristieken ervan, komen tegenwoordig voor bij niet-punk artiesten.

Kunstenaar Lucy Dyson speelt vaak met collages en artistieke vormen als pastiche en parodie.

Toegegeven, de band Triple H zijn we ver gaan zoeken. Misschien iets té ver. Het Zuid-Koreaans trio maakt funky pop met old-school hiphop elementen. Inderdaad, het heeft geen enkele gelijkenis met punkmuziek.

Album cover van TRIPLE H
Album cover van TRIPLE H

We vonden de band toch het vermelden waard aangezien de albumhoes van REtro Futurism een enorme knip-en-plak gehalte heeft. De afbeeldingen lijken uit een magazine gescheurd te zijn en met Pritt over elkaar geplakt. Door de toevoegingen van letters en logo’s alsook het gebruik van make-up door de jongens moest het gewoon vermeld worden.

Het is dan ook een perfect voorbeeld over hoe de punkbeweging van de jaren zeventig nog steeds invloed heeft op hedendaagse muziek, én zelfs aan de andere kant van de wereld. Met het liedje RETRO FUTURE creëerde het drietal een funky punk music video. Grooving time!

23 december 2019
MichèleLévêque

Muziek, kunst en cultuur. Schiet maar raak! Interesse en kennis alom, eendert welke smaak!